ශ්‍රී ලංකාවේ පාගමන් ඉතිහාසය හා ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර හිමියන්ගේ නිදහස ඉල්ලා ආරම්භ වූ පාගමන
සිවුර, සිරගෙදර සහ
මහමඟ දේශපාලනය
(විශේෂ ලියුම්කරුවකු විසිනි)
ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන ඉතිහාසය දෙස ආපසු හැරී බැලීමේදී, ජනතාවගේ විරෝධය ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා “පාගමන” යොදාගත් අවස්ථා ගණනාවක් හමුවේ. ඇතැම් පාගමන් ආණ්ඩුවලට එරෙහි දේශපාලන බලවේග සංවිධානය කිරීමේ මාධ්‍යයක් වූ අතර තවත් ඒවා යුද්ධයට එරෙහි සාමය ඉල්ලා සිටීම, ජීවන වියදමට විරෝධය දැක්වීම, අයිතිවාසිකම් දිනාගැනීම සහ ආගමික හෝ සමාජීය ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා යොදාගෙන තිබේ. මේ සෑම අවස්ථාවකදීම පාගමනක වැදගත්කම තීරණය වන්නේ එයට සහභාගි වන පිරිසගේ ප්‍රමාණයෙන් පමණක් නොව, එමගින් සමාජයට ඉදිරිපත් කරන පණිවුඩය, දේශපාලන බලපෑම සහ අවසානයේ අත්කර ගන්නා ප්‍රතිඵලය අනුවය.
2026 ඔක්තෝබර් මාසයේ ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර හිමියන් සම්බන්ධයෙන් මහනුවරින් ආරම්භ වූ පාගමනද මේ ඉතිහාසය තුළ විමසා බැලිය යුතු අලුත් දේශපාලන හා ආගමික සිදුවීමකි. එහි මූලික ඉල්ලීම වන්නේ සිරගතව සිටින හිමියන්ගේ නිදහස වෙනුවෙන් මැදිහත් වන ලෙස ජනාධිපතිවරයාට සහ ආණ්ඩුවට බලපෑම් කිරීමය. එහෙත් මේ පාගමනේ පසුබිම, භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සිවුර සම්බන්ධයෙන් මතුව ඇති ආන්දෝලනය, අධිකරණ තීන්දු සහ රාජ්‍ය බලය පිළිබඳ ප්‍රශ්න එකිනෙකින් වෙන් කර බැලිය නොහැකිය.
මෙය හුදෙක් එක් හිමිනමකගේ නිදහස පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් පමණක්ද? නැතහොත් ආගමික සම්ප්‍රදාය, නීතියේ ආධිපත්‍යය, දේශපාලන බලපෑම් සහ භික්ෂු සමාජයේ භූමිකාව පිළිබඳ පුළුල් සංවාදයක ආරම්භයක්ද? එම ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු සෙවීමට ශ්‍රී ලංකාවේ අතීත පාගමන් පිළිබඳවද අවධානය යොමු කළ යුතුය.
පාගමනකින් දේශපාලනය වෙනස් කළ හැකිද?
ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පාගමන් ඉතිහාසය සොයා බැලීමේදී මුලින්ම සිහිපත් වන සිදුවීමක් වන්නේ 1957 වසරේ එක්සත් ජාතික පක්ෂය විසින් සංවිධානය කරන ලද කොළඹ සිට මහනුවර දක්වා පාගමනයයි. එය හුදෙක් ජනතාව වීදිවලට කැඳවීමක් නොව, එවකට අගමැති එස්.ඩබ්ලිව්.ආර්.ඩී. බණ්ඩාරනායක මහතා සහ දෙමළ දේශපාලන නායක එස්.ජේ.වී. චෙල්වනායගම් මහතා අතර ඇතිකරගත් බණ්ඩා–චෙල්වා ගිවිසුමට එරෙහි දේශපාලන මෙහෙයුමක් විය.
1957 ජූලි 26 වැනිදා අත්සන් කළ එම ගිවිසුම මගින් දෙමළ ජනතාවගේ දේශපාලන හා භාෂාමය ගැටලුවලට විසඳුම් සෙවීම සඳහා ප්‍රාදේශීය සභා ක්‍රමයක් ඇතුළු විධිවිධාන යෝජනා කර තිබිණි. 1956 සිංහල පමණක් පනතින් පසු උද්ගත වූ වාර්ගික අර්බුදයට විසඳුමක් ලෙස, උතුරු හා නැගෙනහිර පළාත්වල දෙමළ භාෂාවට පරිපාලනමය භාවිතයක් ලබා දීම සහ කලාප සභා (Regional Councils) ක්‍රමයක් ඇති කිරීම මෙමඟින් අපේක්ෂා කෙරිණි. එහෙත් එය රට බෙදීමේ උත්සාහයක් ලෙස විවේචනය කළ විපක්ෂ දේශපාලන බලවේග, සිංහල බෞද්ධ සංවිධාන සහ ඇතැම් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ විරෝධය හමුවේ ගිවිසුම දැඩි දේශපාලන අර්බුදයකට මුහුණ දුන්නේය.
එවකට එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ ප්‍රබල නායකයකු වූ ජේ.ආර්. ජයවර්ධන මහතාගේ මූලිකත්වයෙන් සංවිධානය වූ පාගමන 1957 ඔක්තෝබර් මාසයේදී මහනුවර දළදා මාලිගාව වෙත ළඟාවීමට සැලසුම් කර තිබිණි. එහි අරමුණ වූයේ ගිවිසුමට එරෙහි ජනමතයක් ප්‍රදර්ශනය කිරීමය. කෙසේ වෙතත්, පාගමන ඉඹුල්ගොඩ ප්‍රදේශයේදී අවහිර වූ නමුත්, ඒ සමඟ ඇති වූ දේශපාලන බලපෑම අවසන් වූයේ නැත. පසුව බණ්ඩාරනායක මහතා ගිවිසුම අත්හැරීමත් සමඟ ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික ගැටලුව සම්බන්ධ ඉතිහාසය තුළ එම සිදුවීම වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් බවට පත්වය.
එම පාගමනෙන් පැහැදිලි වන වැදගත් කරුණක් තිබේ. පාගමනක සාර්ථකත්වය මැනිය යුත්තේ එය නියමිත ගමනාන්තයට ළඟා වූයේද යන්නෙන් පමණක් නොවේ. එය සමාජයේ මතවාද වෙනස් කිරීමට, ආණ්ඩුවක තීරණවලට බලපෑම් කිරීමට හෝ රටේ දේශපාලන සංවාදය වෙනත් දිශාවකට යොමු කිරීමට සමත් වූයේද යන්නද විමසා බැලිය යුතුය. එහෙත් එවැනි බලපෑමක් ඇති කිරීමෙන් පමණක් යම් දේශපාලන ඉල්ලීමක් සාධාරණ බව තහවුරු නොවේ. පාගමනකින් දිනාගන්නා දේශපාලන ජයග්‍රහණයක දිගුකාලීන ප්‍රතිවිපාක ද වෙනම විමසා බැලිය යුතුය.
1957 පාගමන සම්බන්ධයෙන් අද දක්වා පවතින විවේචනද එය සිහිපත් කරන්නේ එම හේතුව නිසාය. ඇතැම් ඉතිහාස විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙන්නේ බණ්ඩා–චෙල්වා ගිවිසුම ක්‍රියාත්මක කිරීමට ඉඩ ලැබුණේ නම් පසුකාලීන ජනවාර්ගික ගැටුම්වල ගමන්මඟ වෙනස් වීමට ඉඩ තිබූ බවයි. එය නිශ්චිතව ඔප්පු කළ නොහැකි ප්‍රතිවිකල්ප ඉතිහාසයක් වුවත්, පාගමන් හා මහජන විරෝධතා රටක අනාගතයට බලපාන ආකාරය ගැන වැදගත් පාඩමක් ඉදිරිපත් කරයි.
1992 පාගමන: ජීවන වියදම, අතුරුදන්වීම් සහ ආණ්ඩු විරෝධය
ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පාගමන් ඉතිහාසයේ තවත් ප්‍රබල සිදුවීමක් වන්නේ 1992 මාර්තු මාසයේ ආරම්භ වූ පාද යාත්‍රාවයි. එවකට ජනාධිපති රණසිංහ ප්‍රේමදාස මහතාගේ ආණ්ඩුවට එරෙහිව ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය ඇතුළු විපක්ෂ බලවේග සංවිධානය කළ මෙම පාගමන, ජීවන වියදම, දේශපාලන මර්දනය, උතුරේ යුද්ධය සහ දකුණේ අතුරුදන්වීම් පිළිබඳ ගැටලු ඉදිරියට ගෙන ආවේය.
1992 මාර්තු 16 වැනිදා කොළඹින් ආරම්භ වූ පාගමන දින 17ක කාලයක් පුරා පැවැත්වීමට සැලසුම් කර තිබූ අතර, එහි අවසාන ගමනාන්තය වූයේ කතරගමයි. එම අවස්ථාවේදී මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා ඇතුළු විපක්ෂ දේශපාලනඥයෝ පාගමනට නායකත්වය දුන්හ. ජීවන වියදම අඩු කිරීමට ආණ්ඩුව අසමත් වීම සහ දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වය පිළිබඳ චෝදනා එහි ප්‍රධාන පසුබිම් කරුණු විය. එමෙන්ම 1988–1989 කාලයේ දකුණේ ඇති වූ ගැටුම් අතරතුර අතුරුදන් වූ පුද්ගලයන් පිළිබඳ සාධාරණය ඉල්ලා සිටි මව්වරුන්ගේ ව්‍යාපාරය කෙරෙහිද පාගමන අවධානය යොමු කළේය.
මෙම පාගමනේ වැදගත්කම වූයේ දේශපාලන පක්ෂයකට පමණක් සීමා නොවී, පවුල්වලට මුහුණ දීමට සිදු වූ අහිමිවීම් සහ සමාජීය අසාධාරණය පිළිබඳ ප්‍රශ්න මහජන අවධානයට ගෙන ඒමට එය සමත් වීමයි. කෙසේ වෙතත්, එවැනි මහජන දුක්ගැනවිලි පක්ෂ දේශපාලනයේ අරමුණු වෙනුවෙන් භාවිත කරන විට ඒවායේ මුල් අරමුණ දුර්වල විය හැකි බවට ද විවේචන මතු විය. ඒ අනුව 1992 පාද යාත්‍රාව, මහජන ඉල්ලීම් සහ දේශපාලන බලය අතර ඇති සංකීර්ණ සම්බන්ධය පෙන්වන සිදුවීමකි.
එම අතීතය වර්තමාන ඥානසාර හිමියන්ගේ නිදහස ඉල්ලා ආරම්භ වූ පාගමන සමඟ සසඳන විට වැදගත් වෙනසක් පෙනේ. 1992 පාගමනට ආර්ථික, මානව හිමිකම් සහ ආණ්ඩු විරෝධී ඉල්ලීම් කිහිපයක් එකට එක්ව තිබිණි. වර්තමාන පාගමනේ ප්‍රධාන අවධානය යොමු වී ඇත්තේ නිශ්චිත පුද්ගලයකුගේ සිරගත කිරීම, භික්ෂුවකගේ සිවුර සම්බන්ධ ගැටලුව සහ ඒ වෙනුවෙන් ජනාධිපති සමාව ලබාගැනීමේ ඉල්ලීම වෙතය. එබැවින් දෙකම පාගමන් වුවත්, ඒවායේ සමාජීය පදනම සහ දේශපාලන අරමුණු සම්පූර්ණයෙන්ම එක සමාන නොවේ.
2016 ජන සටන පාද යාත්‍රාව: වීදියට පැමිණි විපක්ෂය
2016 වසරේ මහින්ද රාජපක්ෂ මහතාට සහාය දැක්වූ ඒකාබද්ධ විපක්ෂය සංවිධානය කළ “ජන සටන පාද යාත්‍රාව” ද ශ්‍රී ලංකාවේ මෑතකාලීන දේශපාලන ඉතිහාසයේ කැපී පෙනෙන පාගමනකි. 2016 ජූලි 28 වැනිදා මහනුවර ආශ්‍රිත ප්‍රදේශයෙන් ආරම්භ වූ එය අගෝස්තු 1 වැනිදා කොළඹ පැවැත්වීමට නියමිතව තිබූ ජන රැලියකින් අවසන් වීමට සැලසුම් කර තිබිණි. එහි ප්‍රධාන දේශපාලන පණිවුඩය වූයේ එවකට පැවති ආණ්ඩුවේ ප්‍රතිපත්තිවලට එරෙහිව විපක්ෂයේ බලය ප්‍රදර්ශනය කිරීමයි.
මෙහිදී දේශපාලන විරෝධතාවක් සංවිධානය කිරීමේදී මාර්ග භාවිතය, පොලිස් අවසර, අධිකරණ නියෝග සහ මහජන ගමනාගමනය වැනි කරුණුද ප්‍රමුඛ වූ බව වාර්තා විය. පාගමනේ ආරම්භය සහ ගමන් මාර්ගය සම්බන්ධයෙන් සීමා පැනවීම් ඇති වූ අතර, එය දේශපාලන අරගලය සහ නීතිමය පාලනය අතර ඇති සම්බන්ධය නැවතත් ඉදිරියට ගෙන ආවේය.
2016 පාගමනෙන් දේශපාලන පක්ෂයක් තම සංවිධාන ශක්තිය, ජනතා සහභාගිත්වය සහ විරෝධතා දැක්වීමේ හැකියාව ප්‍රදර්ශනය කළ හැකි වුවත්, පාගමනකට එක්වූ ජනතාවගේ සංඛ්‍යාව පමණක් රටේ බහුතර මතය ලෙස සැලකිය නොහැකි බවද සිහිපත් කළ යුතුය. පාගමනකට සහභාගි වන පිරිසට තම ඉල්ලීම ප්‍රබලව ඉදිරිපත් කිරීමේ අයිතිය ඇත. එහෙත් එම ඉල්ලීම සම්බන්ධයෙන් අවසාන තීරණ ගනු ලබන්නේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව, නීතිය සහ අදාළ ආයතනික ක්‍රියාපටිපාටි සැලකිල්ලට ගනිමිනි.
වියට්නාම් පන්නාකාර හිමියන්ගේ සාම පාගමන.
මෙම පාගමනේ ප්‍රධානත්වය දැරුවේ වියට්නාම් සම්භවයක් ඇති, ඇමෙරිකාවේ වැඩවසන පූජ්‍ය පන්නාකාර හිමියන් (Ven. Pannakara Thero) ය. උන්වහන්සේ ඇතුළු විදේශීය භික්ෂූන් වහන්සේලා පිරිසක් මීට පෙර ඇමෙරිකාවේ ටෙක්සාස් ප්‍රාන්තයේ සිට වොෂින්ටන් නුවර දක්වා දින 110ක පමණ දිගු සාම පාගමනක නිරත වී තිබුණි. එහිදී සාමය, කරුණාව, සිහියෙන් ජීවත්වීම සහ අවිහිංසාව පිළිබඳ පණිවිඩය සමාජයට ගෙන යාම ඔවුන්ගේ අරමුණ විය.
ශ්‍රී ලංකාවේ පැවැත්වූ පාගමන 2026 අප්‍රේල් 21 වැනිදා අනුරාධපුරයේදී ආරම්භක ආගමික කටයුතු සමඟින් ආරම්භ වූ අතර, අප්‍රේල් 22 වැනිදා දඹුල්ල ප්‍රදේශයෙන් පා ගමන ඉදිරියට ගමන් කළේය. මාතලේ, මහනුවර, මාවනැල්ල, තෝලංගමුව, යක්කල සහ කැලණිය හරහා ගමන් කළ භික්ෂූන් වහන්සේලා අප්‍රේල් 28 වැනිදා කොළඹ නිදහස් චතුරස්‍රයට ළඟා වූහ. සමස්ත ගමන් මාර්ගය කිලෝමීටර් 200කට වැඩි දුරක් ආවරණය කළේය.
මෙම පාගමනේදී විශේෂ අවධානයක් දිනාගත් තවත් අංගයක් වූයේ ‘අලෝකා’ (Aloka) නමැති සුනඛයා ය. ඇමෙරිකාවේ පැවැත්වූ පාගමනේදී ද ප්‍රසිද්ධියට පත් වූ මෙම සුනඛයා විදේශීය භික්ෂූන් වහන්සේලා සමඟ ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණ පාගමනට එක්ව සිටියේය. එය සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ද බොහෝ දෙනාගේ අවධානයට ලක්විය.
පාගමනේ අවසන් උත්සවය අප්‍රේල් 28 වැනිදා කොළඹ නිදහස් චතුරස්‍රයේදී ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතාගේ සහභාගීත්වයෙන් පැවැත්විණි. බුදුදහමේ ඉගැන්වීම් අනුව සාමය, මෛත්‍රිය, කරුණාව සහ සහජීවනය ප්‍රවර්ධනය කිරීම මෙම වැඩසටහනේ ප්‍රධාන අරමුණ විය.
“සාම පාගමන” මතකය: පාගමනක අරමුණ තීරණාත්මකය
සාමය ඉල්ලා කළ සාමකාමී පා ගමනක්ද අප ඉතිහාසය සතුව පවතී. “සාම පාගමන” පිළිබඳවද මෙහිදී අවධානය යොමු කිරීම වැදගත්ය. ශ්‍රී ලංකාවේ සාමය වෙනුවෙන් සිදු කළ මහජන පෙළපාළි හා පාගමන් එකම සිදුවීමකට සීමා නොවේ. 2006 අගෝස්තු මාසයේ කොළඹ පැවති සාම රැලියක් එවැනි උදාහරණයකි. එහිදී බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා, කතෝලික පූජකවරුන්, මුස්ලිම් හා හින්දු ආගමික නායකයන් ඇතුළු විවිධ පාර්ශ්වවල පිරිස් යුද්ධය නවතා සාකච්ඡා මාර්ගයට නැවත පිවිසෙන ලෙස ඉල්ලා සිටියහ. එහෙත් යුද්ධයට පක්ෂ සහ විරුද්ධ මත අතර ඇති වූ ගැටුම් හේතුවෙන් එම සාම රැලිය තුළද නොසන්සුන්තාවක් ඇති වූ බව වාර්තා විය.
මෙම උදාහරණය පෙන්වා දෙන්නේ ආගමික නායකයන් සහ භික්ෂූන් වහන්සේලා මහජන පාගමන්වලට එක්වීම ශ්‍රී ලංකාවට අලුත් දෙයක් නොවන බවයි. එහෙත් ආගමික ඇඳුමකින් සැරසී පාගමනකට සහභාගි වීම හෝ ආගමික ස්ථානයකින් පාගමනක් ආරම්භ කිරීම පමණක් එහි අරමුණ සාමකාමී හෝ සර්වසාධාරණ එකක් බව තහවුරු කරන්නේ නැත. එහි ඉල්ලීම් මොනවාද, වෙනත් ප්‍රජාවන්ගේ අයිතිවාසිකම් පිළිගන්නේද, විරුද්ධ මතවලට ගරු කරන්නේද සහ ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් වැළකී සිටින්නේද යන්න මත එහි සැබෑ සමාජීය වටිනාකම තීරණය වේ.
මෙම පාඩම අද ඥානසාර හිමියන්ගේ නිදහස ඉල්ලා සිදුකරන පාගමන සම්බන්ධයෙන්ද අදාළ වේ. භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ආගමික ගෞරවය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් ඉදිරිපත් කිරීමත්, අධිකරණ තීන්දුවක් ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී නීතිය අනුගමනය කළ යුතු ආකාරය පිළිබඳ ප්‍රශ්න කිරීමත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සංවාදයේ කොටස් විය හැකිය. නමුත් එම සංවාදය පුද්ගලයකුට අදාළ නීතිමය වගකීමෙන් ඔහු නිදහස් කළ යුතුය යන නිගමනයට ස්වයංක්‍රීයව ගෙන නොයයි.
ඥානසාර හිමියන්ගේ සිරගත කිරීම: සිවුරෙන් මතුවූ අලුත් ආන්දෝලනය
මෙවැනි ඓතිහාසික පසුබිමක් තුළ ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර හිමියන්ගේ නිදහස ඉල්ලා ආරම්භ වී ඇති පාගමන විමසා බැලිය යුතුය. මෙය ආරම්භ වූයේ හුදෙක් සිරගත කළ භික්ෂුවක නිදහස ඉල්ලා සිටීමේ සිදුවීමක් ලෙස පමණක් නොවේ. උන්වහන්සේ සිරගතව සිටියදී සිවුර ඉවත් කර සාමාන්‍ය ඇඳුමින් අධිකරණයට ඉදිරිපත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් ඇති වූ විරෝධයද එහි ප්‍රධාන පදනමක් බවට පත්ව තිබේ.
මෙම සිදුවීම තේරුම් ගැනීම සඳහා ඥානසාර හිමියන් සිරගත වීමට අදාළ නීතිමය පසුබිම පැහැදිලි කරගැනීම අවශ්‍යය. බොදු බල සේනා සංවිධානයේ මහලේකම්වරයා ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත්ව සිටින උන්වහන්සේට, ප්‍රගීත් එක්නැලිගොඩ අතුරුදන්වීම සම්බන්ධයෙන් පැවති නඩු විභාගයකදී හෝමාගම මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයේ හැසිරීම සම්බන්ධයෙන් අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ චෝදනා එල්ල වී තිබිණි. 2018 අගෝස්තු 8 වැනිදා අභියාචනාධිකරණය එම චෝදනා සම්බන්ධයෙන් උන්වහන්සේ වරදකරු කර තිබූ අතර, පනවන ලද සිරදඬුවම් එකවර ගෙවිය යුතු ලෙස නියම කිරීම නිසා බලපැවැත්වූ දඬුවම් කාලය වසර හයක් විය.
2019 මැයි 23 වැනිදා එවකට ජනාධිපති මෛත්‍රීපාල සිරිසේන මහතා විසින් ලබාදුන් ජනාධිපති සමාව යටතේ උන්වහන්සේ නිදහස් කරනු ලැබූහ. එහෙත් 2026 සැප්තැම්බර් 10 වැනිදා ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය එම සමාව අවලංගු කළ අතර, ඉන් අනතුරුව ඉතිරි සිරදඬුවම් කාලය ක්‍රියාත්මක කිරීම සම්බන්ධයෙන් නීතිමය පියවර ගනු ලැබීය. 2026 ඔක්තෝබර් 5 වැනිදා අභියාචනාධිකරණය ඉතිරි දඬුවම් කාලය ක්‍රියාත්මක කිරීමට පියවර ගන්නා ලෙස නියෝග කළ බව වාර්තා විය.
ඒ අනුව, වර්තමාන විරෝධතාවයේ පසුබිම සලකා බැලීමේදී සිරගත කිරීමේ නීතිමය හේතුවත්, සිවුර ඉවත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් ඇති ආගමික හා පරිපාලනමය විවාදයත් එකිනෙකින් වෙන් කරගත යුතුය.
සිවුර ඉවත් කිරීම: නීතිය සහ ආගමික සම්ප්‍රදාය අතර ගැටුම
2026 ඔක්තෝබර් මුල් සතියේ ඥානසාර හිමියන් අධිකරණයට ඉදිරිපත් කළ අවස්ථාවේදී උන්වහන්සේ සිරකරු ඇඳුමින් සැරසී සිටීම සම්බන්ධයෙන් විරෝධයක් මතුවිය. විත්තියේ නීතිඥයන් පෙන්වා දී ඇත්තේ බෞද්ධ භික්ෂුවකගේ සිවුර ඉවත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් තීරණ ගැනීම මහානායක හිමිවරුන් හෝ අදාළ සංඝ ආයතන විසින් සිදු කළ යුතු කටයුත්තක් බවයි. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ බුද්ධාගමට ප්‍රමුඛස්ථානය ලබාදීම පිළිබඳ විධිවිධානයද ඔවුන්ගේ තර්කයේ කොටසක් විය.
කෙසේ වෙතත්, රජයේ පාර්ශ්වයෙන් ඉදිරිපත් වූ පැහැදිලි කිරීම වෙනස්ය. කැබිනට් ප්‍රකාශක අමාත්‍ය නලින්ද ජයතිස්ස මහතා ප්‍රකාශ කර තිබුණේ ඥානසාර හිමියන්ගේ සිවුර ඉවත් කර සාමාන්‍ය ඇඳුම් ඇන්දවීම බන්ධනාගාර ආඥාපනතට අනුකූලව සිදුකළ ක්‍රියාමාර්ගයක් බවයි. එම ක්‍රියාපටිපාටිය සිරදඬුවම් විඳින අනෙකුත් භික්ෂූන් වහන්සේලාටද අදාළ වන බව රජයේ පාර්ශ්වය පෙන්වා දී තිබිණි. මේ අතර කෝට්ටේ සංඝ සභාව ඇතුළු භික්ෂු පාර්ශ්වවලින් සිවුර සම්බන්ධයෙන් විරෝධතාද මතු විය.
මෙහිදී වැදගත් වන්නේ, සිවුර ඉවත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් මතුව ඇති විවාදය දේශපාලන සටන් පාඨයකට පමණක් සීමා නොකිරීමයි. එහි එක් පැත්තකින් බන්ධනාගාර පරිපාලනයට අදාළ නීති සහ සිරකරුවන් සම්බන්ධ ක්‍රියාපටිපාටි තිබේ. අනෙක් පැත්තෙන් භික්ෂු විනය, ආගමික සම්ප්‍රදාය සහ සිවුරට බෞද්ධ සමාජය තුළ හිමි වන සංකේතාත්මක වැදගත්කම තිබේ.
මේ ප්‍රශ්නයට නිවැරදි පිළිතුරක් ලබාදීම සඳහා අදාළ නීතිමය විධිවිධාන සහ ආගමික ආයතනවල බලතල නිසි ලෙස විමසා බැලිය යුතුය. සිවුර ඉවත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් මතුවන විරෝධය හේතුවෙන් අධිකරණ තීන්දුවක් ක්‍රියාත්මක කිරීමේ නීතිමය පදනම ස්වයංක්‍රීයව අවලංගු වන්නේ නැත. එසේම සිරදඬුවමක් ක්‍රියාත්මක කරන බව කියා ආගමික සම්ප්‍රදාය සම්බන්ධයෙන් මතුවන සියලු ප්‍රශ්න නොසලකා හැරීමද සුදුසු නොවේ.
එබැවින් මෙහිදී අවශ්‍ය වන්නේ දේශපාලන චෝදනා හෝ ආගමික හැඟීම් මත පමණක් තීරණ ගැනීම නොව, නීතිය, ආගමික අයිතිවාසිකම් සහ සිරකරුවන්ට අදාළ ක්‍රියාපටිපාටි අතර ඇති සම්බන්ධය පැහැදිලි කරගැනීමයි.
මහනුවරින් කොළඹට: “සිවුරට යුක්තිය” පාගමන
මෙම විරෝධතාව සංවිධානාත්මක පාගමනක් බවට පත්වූයේ 2026 ඔක්තෝබර් 10 වැනිදාය. “සිවුරට යුක්තිය” යන තේමාව යටතේ සංවිධානය වූ ආගමික වැඩසටහනක් සහ නිදහස ඉල්ලා සිදුකරන පාගමනක් මහනුවර ශ්‍රී දළදා මාලිගාවේ මහමළුව ආශ්‍රිතව ආරම්භ විය. ඥානසාර හිමියන් ඇතුළු සිරගතව සිටින භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ආගමික අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සහ උන්වහන්සේට නිදහස ලබාදීම සඳහා මැදිහත් වන ලෙස බල කිරීම එහි ප්‍රකාශිත අරමුණු අතර විය.
මෙම ආරම්භක අවස්ථාව සඳහා විවිධ ප්‍රදේශවලින් පැමිණි භික්ෂූන් වහන්සේලා සහ ගිහි ජනතාව එක්ව සිටි බව වාර්තා විය. ආගමික වතාවත්වලින් අනතුරුව පාගමන කොළඹ දෙසට ගමන් ආරම්භ කළ අතර, එය දින හයක ගමනක් ලෙස සැලසුම් කර තිබිණි.
ප්‍රකාශයට පත් කළ පාගමන් මාර්ගය සහ ඔක්තෝබර් 10 –15 දක්වා කාලසටහන
1. ඔක්තෝබර් 10: මහනුවර සිට කඩුගන්නාව දක්වා
2. ඔක්තෝබර් 11: කඩුගන්නාව සිට කෑගල්ල දක්වා
3. ඔක්තෝබර් 12: කෑගල්ල සිට වරකාපොළ දක්වා
4. ඔක්තෝබර් 13: වරකාපොළ සිට නිට්ටඹුව දක්වා
5. ඔක්තෝබර් 14: නිට්ටඹුව සිට කඩවත දක්වා
6. ඔක්තෝබර් 15: කඩවත සිට කොළඹ දක්වා
ඔක්තෝබර් 11 වැනිදා වන විට පාගමනේ දෙවැනි දිනය ක්‍රියාත්මක වෙමින් පැවති අතර, එදින කඩුගන්නාව සිට කෑගල්ල දක්වා ගමන් කිරීමට සැලසුම් කර තිබිණි. එම නිසා මේ වන විට පාගමන පිළිබඳ විග්‍රහයක් සිදු කිරීමේදී එය අවසන් වී ඇති බවක් හෝ එහි අවසාන ප්‍රතිඵලය තීරණය වී ඇති බවක් ප්‍රකාශ කළ නොහැකිය.
පාගමනේ ආගමික ආරම්භයද විශේෂ අවධානයක් දිනාගෙන තිබේ. මහනුවර දළදා මාලිගාව යනු බෞද්ධයන්ට පූජනීය ස්ථානයක් පමණක් නොව, ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ සංස්කෘතිය හා රාජ්‍ය ඉතිහාසය සමඟ ගැඹුරින් බැඳී ඇති ස්ථානයකි. එවැනි ස්ථානයකින් පාගමනක් ආරම්භ කිරීමෙන් සංවිධායකයන් උත්සාහ කරන්නේ තම ඉල්ලීම ආගමික හා සමාජීය වැදගත්කමක් සහිත එකක් ලෙස ඉදිරිපත් කිරීමට බව තේරුම්ගත හැකිය.
එහෙත් දළදා මාලිගාවෙන් ආරම්භ වීම හෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා විශාල පිරිසක් සහභාගි වීම පමණක් එම ඉල්ලීම පිළිබඳ සමාජයේ සියලු දෙනා එකඟ වන බවට සාක්ෂියක් නොවේ. එහි ප්‍රතිඵලය තීරණය වන්නේ ජනතාවගේ ප්‍රතිචාරය, ආණ්ඩුවේ ප්‍රතිචාරය, නීතිමය තත්ත්වය සහ සංවිධායකයන් ඉදිරිපත් කරන ඉල්ලීම් කෙතරම් සාධාරණ හා ක්‍රියාත්මක කළ හැකිද යන්න මතය.
කතරගම පාද යාත්‍රාවද පා ගමනකි.