උණුසුම් පුවත්කාලීනසාහිත්‍යය හා කලාව

විමල් දිසානායක මහාචාර්ය තුමා දිවි සැරිය නිමා කරති

ඒ වග හෙළදිව සාතිශයසංවේගයෙන් යුතුව සටහන් කරන්නෙමු.

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ දී එතුමා දිවිගමන නිමා කරන විට වයස හවුරුදු 86 කි. 

ඔහු දෙස් විදෙස් සම්මාන රැසකින් පිදුම් ලබූ හෙළදිව් හි අග්‍රගන්‍ය  වියතෙකි.විශාරදයෙකි.

දිසානායක මහැදුරුතුමා කුරුණෑගල නගරයේ සිට කිලෝමීටර් 35 ක් පමණ දුරින් පිහිටි නිකවැව නම් ගම්මානයේ උපත ලද අයෙකි. ඔහුගේ දෙමාපියෝ ගුරුවරුන් වූහ. නිකවැව විද්‍යාලයෙන් හා මහනුවර ත්‍රිත්ව විද්‍යාලයෙන් අකුරු කරන ලද්දේ ය. කීර්තිමත් නාට්‍යකරුවෙකු වන එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍ර සමඟ  උසස් අධ්‍යාපනය ලැබී ය. දිසානායක පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලයෙන් උපාධිය ලැබ පසුව පෙන්සිල්වේනියා විශ්ව විද්‍යාලයෙන් එම්.ඒ. උපාධියක් සහ කේම්බ්‍රිජ් විශ්ව විද්‍යාලයෙන් ආචාර්ය උපාධියක් ලබා ගත්තේය. ඔහු ෆුල්බ්‍රයිට් සහ රොක්ෆෙලර් ශිෂ්‍යත්ව දිනී ය.

විමල් දිසානායක විද්වතාණන් (උපත 1939 සැප්තැම්බර් 6) යනු ශ්‍රී ලාංකික නාමය ලොව රැන්දූ අතිශ්‍රේෂ්ඨ නිර්මාණශීලී ලේඛකයෙකි, සාහිත්‍ය විචාරකයෙකි. ආසියානු සිනමාව සහ ආසියානු සන්නිවේදන න්‍යාය පිළිබඳ ප්‍රමුඛ විද්වතෙකි. ඔහු හවායි හි හොනොලුලු හි නැගෙනහිර-බටහිර මධ්‍යස්ථානයේ සංස්කෘතික හා සන්නිවේදන ආයතනයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ සාමාජිකයෙකු සහ සහකාර අධ්‍යක්ෂවරයෙකු විය. නැගෙනහිර-බටහිර චිත්‍රපට සඟරාවේ ආරම්භක කර්තෘවරයා වූයේ එතුමාණන් ය.
දිසානායක විද්වතාණන් නැගෙනහිර-බටහිර සන්නිවේදන ආයතනයේ පර්යේෂණ සහකරුවෙකු වූ අතර පසුව හවායි හි හොනොලුලු හි නැගෙනහිර-බටහිර මධ්‍යස්ථානයේ සංස්කෘතික හා සන්නිවේදන ආයතනයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ සාමාජිකයෙකු සහ සහකාර අධ්‍යක්ෂවරයෙකු සේ සේවයේ නිරත විය. අනතුරුව  හොංකොං චීන විශ්ව විද්‍යාලයේ වෙයි ලුන් ආගන්තුක මහාචාර්යවරයෙකු බවට පත් විය.  හොංකොං විශ්ව විද්‍යාලයේ සංස්කෘතික අධ්‍යයන පිළිබඳ මහාචාර්යවරයෙකු  බවට ද පත් විය. ඔහු හවායි වෙත ආපසු ගොස් 2008 සිට 2011 දක්වා නැගෙනහිර-බටහිර මධ්‍යස්ථානය සහ හවායි විශ්ව විද්‍යාලය ඒකාබද්ධව අනුග්‍රහය දක්වන ලද ජාත්‍යන්තර සංස්කෘතික අධ්‍යයන උපාධි සහතික වැඩසටහනේ අධ්‍යක්ෂ ලෙස සේවය කළේය.
ආසියානු සන්නිවේදන න්‍යාය ක්ෂේත්‍රයේ මුල් පුරෝගාමියෙකු ලෙස දිසානායක සැලකේ. ආසියානු කලාපයේ බටහිර සන්නිවේදන න්‍යායන් සහ පර්යේෂණ ක්‍රම තොග වශයෙන් භාවිතා කිරීම ඔහු විවේචනය කළේය. ඔහු ආසියානු සම්භාව්‍ය ඉගැන්වීම් අධ්‍යයනය කළේය, ආසියානු චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර, විශ්වාසයන් සහ සම්මතයන් පරීක්ෂා කළේය, සහ ආසියානු සන්නිවේදන න්‍යායන් වර්ධනය කළේය. ඔහු මුල් අවධියේදී සිංහල පාඨකයන්ට පශ්චාත් නූතනවාදය හඳුන්වා දුන් ප්‍රගතිශීලී මහජන බුද්ධිමතෙකු ලෙස ද සැලකේ. ඔහු 1990 ගණන්වල සිංහල පුවත්පත්වල පශ්චාත් නූතන චින්තනය පිළිබඳ තීරු ලිපි ප්‍රකාශයට පත් කිරීම ආරම්භ කළේය
දිසානායකයෝ ඉංග්‍රීසි බසින් ද ශාස්ත්‍රීය පොත් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද්දෝ ය. කේම්බ්‍රිජ් විශ්ව විද්‍යාල මුද්‍රණාලය, ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්ව විද්‍යාල මුද්‍රණාලය, ඩියුක් විශ්ව විද්‍යාල මුද්‍රණාලය, ඉන්ඩියානා විශ්ව විද්‍යාල මුද්‍රණාලය, මිනසෝටා විශ්ව විද්‍යාල මුද්‍රණාලය, රූට්ලෙජ් සහ පෙන්ගුයින් පොත් විසින් ඔහුගේ පොත් ලෝකයා වෙත තිළිණ කර ඇත. වොන්ග් කාර්-වයිගේ 'අශ්ස් ඔෆ් ටයිම්' රාජ් කපූර්ගේ 'ෆිල්ම්ස්: හාමනි ඔෆ් ඩිස්කෝර්සස්' (1988), සිංහල නවකතාව සහ පොදු ගෝලය (2009), 'ස්වයං සහ යටත් විජිත ආශාව: වී. එස්. නයිපෝල්ගේ සංචාරක ලිවීම්' (1993) සහ 'ෂෝලේ, අ සංස්කෘතික කියවීම' (1992) ඔහුගේ වඩාත්ම කැපී පෙනෙන කෘති කිහිපයක් ලෙස සැලකේ.

ලොවෙන් සමුගත් මහැදුරු විමල් දිසානායක නම් ඒ උතුම් මිනිසාට හෙළදිව උත්තමාචාරය!