6.1 විදුලිය

අද වන විට අපේ ස්ථාපිත ධාරිතාවයෙන් 62% ක් පමණ පුනර්ජනනීය බලය වනවා. 2029 වන විට මෙය 69% දක්වා වැඩි කරන්න සැලසුම් සකස් කරලා තියෙනවා.

සූර්ය සහ සුළං බලශක්ති වැනි කාළගුණික හා ඍතුමය තත්ත්වය මත වෙනස් වන බලශක්ති ප්‍රභවයන් වැඩි වශයෙන් එකතු වන විට පද්ධතියේ ස්ථායිතා පාලනය පිළිබඳව අප වඩාත් අවධානය යොමු කළ යුතු වෙනවා. 2025 පෙබරවාරි මාසයේ සහ 2026 ඔක්තෝබර් මාසයේ ඇති වූ ජාතික විදුලි පද්ධතිය බිඳ වැටීම පද්ධති ආරක්ෂණ සංඛ්‍යාත පාලනය, විදුලි ප්‍රවාහ කළමනාකරණය සහ ජාලයේ ආරක්ෂණ ක්‍රමවේද පිළිබඳ සිතා බැලීමට වැදගත් පාඩමක් වූවා. එවැනි සිදුවීම් නැවත වරක් ඇති නොවීමට අපගේ ජාල පද්ධතිය තාක්ෂණික වශයෙන් ශක්තිමත් කිරීමට රු. බිලියන 26.5 ක ආයෝජනයක් කිරීමට අපේක්ෂා කරනවා.

• පුනර්ජනනීය බලශක්තිය ඉහළ ප්‍රතිශතයකින් ජාතික පද්ධතියට එකතු වී ඇති අවස්ථාවල දී ජාල පද්ධතියේ ස්ථාවරත්වය පවත්වා ‍ගෙන යාමට උපකාරී වන නව හබරණ සහ මන්නාරම යන ස්ථානවල 75MVA (මෙගාවෝල්ට් ඇම්පියර්) බැගින් වූ සමමුහුර්ත ධාරිත්‍රක දෙක බැගින් ස්ථාපනය කිරීම, පාදුක්ක 220KV ජාල උප පොළෙහි 300MVAr ධාරිතාවයෙන් යුත් STATCOM පහසුකම් ස්ථාපනය කිරීම, ලෝක බැංකු මූල්‍ය සහාය මත 2027 වසරේ ආරම්භ කොට 2029 වසරේ දී අවසන් කිරීමට බලාපොරොත්තු වෙනවා.
• පද්ධතියේ ඇති වන අස්ථාවර තත්ත්වයන් කල්තියා හඳුනා ගැනීම හා හදිසි අවස්ථාවල දී කඩිනම් හා ඵලදායි තීරණ ගැනීම වෙනුවෙන් පුළුල් ප්‍රාදේශිය නිරීක්ෂණ පද්ධතියක් (Wide Area Monitoring System) ඇති කිරීම “ලෝක බැංකු තාක්ෂණික සහය ව්‍යාපෘතිය” යටතේ ක්‍රියාත්මක කරනවා.
• දහවල් කාලයේ අපට ලැබෙන අතිරික්ත විදුලිය ගබඩා කිරීම සඳහා අප මේ වෙනකොටත් බැටරි ගබඩා (BESS) හඳුන්වා දී තියෙනවා. 2026 වසරේ දී BESS හරහා පද්ධතියට 160MW ක් ලැබෙනවා. 2027 දී මේ ප්‍රමාණය 560MW ක්, 2029 වන විට සමස්ත ප්‍රමාණය 1,245MW ක් වන පරිදි සැලසුම් කරල තියෙනවා.
• 2026 වසරේ BESS පද්ධතිය සඳහා ලංසු කැඳවීමේ 160MWක පළමු අදියරට තෝරාගත් මිල මසකට මෙගාවොට් එකකට රු. මිලියන033 ක් වුණා. 2026 වසරේ දෙවැනි අදියරයේ මෙගාවොට් 250 කට ලංසු කැඳවීමේ දී ලැබුණු ලංසුව මසකට මෙගාවොට් එකකට රු. මිලියන 1.808 ක් දක්වා අඩු වී තිබුණා. ඒ අනුව තරගකාරී ලංසු කැඳවීම තුළින් මෙම වසරේ දීම මිල 11% කින් පමණ අඩු කරගැනීමට හැකිවී තිබෙනවා.
• පුනර්ජනනීය බලශක්ති උත්පාදනය ප්‍රවර්ධනය කිරීම, බලශක්ති සුරක්ෂිතතාව ඉහළ නැංවීම සහ ජාතික විදුලිබල පද්ධතියේ අසමතුලිතතා අවම කර ස්ථාවරත්වය තහවුරු කිරීමේ අරමුණින්, Net Plus ක්‍රමවේදය යටතේ බැටරි ගබඩා පහසුකම් සහිත වහල මත සූර්ය විදුලිබල පද්ධති ස්ථාපනය කරන ගෘහස්ථ පාරිභෝගිකයන්ට, බලශක්ති ගබඩා කිරීම සඳහා අවශ්‍ය බැටරි මිලදී ගැනීම වෙනුවෙන් සහනාධාරයක් ලබා දීමට යෝජනා කරනවා.
• වහල මත සූර්ය විදුලිබල පද්ධති අලුතින් ස්ථාපනය කරන ගෘහස්ත පාරිභෝගිකයන්ට බැටරි ගබඩා ධාරිතාවය කිලෝවොට් එකක් සඳහා රු. 25,000 ක සහනාධාරක් ලබා දෙනවා. මෙම සහනාධාරය කිලෝවොට් 10 ක් දක්වා උපරිම රු. 250,000 ක් සඳහා ලබා දීමට යෝජනා කරනවා. මේ වෙනුවෙන් රු. මිලියන 3,500 ක් ලබා දීමට යෝජනා කරනවා. සූර්ය බලශක්තිය ගබඩා කිරීම සඳහා යොදා ගැනෙන බැටරි සඳහා ආනයනයේ දී අය කරන වරාය හා ගුවන් තොටුපොළ සංවර්ධන බද්ද (PAL) ඉවත් කිරීමට ද යෝජනා කරනවා.
• නොරොච්චෝලේ ලක්විජය බලාගාරයේ හදිසි අවස්ථාවක දී අතිරේක බලය සැපයීමේ අවශ්‍යතාවය දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ සැලසුම් කලත් ඒ සඳහා නිසි පියවර ගෙන නැහැ. එම අතිරේක බලය ලබා දීම සඳහා 30MW ක ධාරිතාවයෙන් යුත් BESS ඇති කිරීමට කටයුතු කරනවා.
• 2030 වන විට අවසන් කිරීමේ අරමුණෙන් කිලිනොච්චිය සිට නව හබරණ දක්වා 400KV උතුර ප්‍රධාන සම්ප්‍රේෂණ ජාලයේ මූලික වැඩ කටයුතු සඳහා රු. මිලියන 500 ක් වෙන් කර තිබෙනවා. සම්ප්‍රේෂණ මාර්ගය ඉදිකිරීමට AIIB මූල්‍ය සහය ඩොලර් මිලියන 150 ක් ලබා ගැනීමට අප බලාපොරොත්තු වෙනවා.
• නොරොච්චෝලේ - වාරියපොල, මොනරාගල - හම්බන්තොට, දක්වා වන 220KV සම්ප්‍රේෂණ මාර්ග 2 හා නව හබරණ - කිරිඳිවැල 400KV සම්ප්‍රේෂණ මාර්ග ඉදිකිරීම සඳහා පෞද්ගලික ආයෝජන කැඳවීමට අපේක්ෂා කරනවා.
• 2027 වසරේ, ආසියානු සංවර්ධන බැංකුවේ, ඩොලර් මිලියන 12 ක මූල්‍ය ප්‍රදානයක් මත විදුලි ඒකක 180 ට වඩා වැඩියෙන් භාවිතා කරන විදුලි පාරිභෝගිකයන් ලක්ෂ 3 කට නොමිලේ සුහුරු මීටර් ලබා දෙනවා. LECO මඟින් සේවා සපයන ප්‍රදේශවල ඒකක 120 ට වඩා වැඩියෙන් භාවිත කරන සියලු විදුලි පාරිභෝගිකයන්ට සුහුරු මීටර් ලබා දෙනවා.
• 2029 වන විට සුළං බලයෙන් ජනනය වන නව ධාරිතාව 370MW ක් පද්ධතියට එකතු කරනවා. ඉන් 2027 වසරේ 50MW ක් එක් කිරීමට කටයුතු කරනවා. 2029 වසර අවසන් වන විට සුළං බලයෙන් ජනනය වන ස්ථාපිත ධාරිතාවය 674MW දක්වා වැඩි වනවා.
• ජලාශ මත පාවෙන සූර්ය පැනල ස්ථාපිත කිරීම වෙනුවෙන් රන්දෙණිගල, දැඳුරු ඔය, රිදියගම, අම්බලන් ඔය, කාසල්රී, චන්ද්‍රිකා වැව, කිරි ඉබ්බන් ආර ආදී ජලාශ 10 ක් තෝරාගෙන තියෙනවා. මේවායේ ජල පෘෂ්ඨක 10% ක් හෝ ඊට අඩුවෙන් භාවිතා කර සූර්ය පැනල සවිකිරීමෙන් 500MW ක පමණ විදුලි ප්‍රමාණයක් ජනනය කිරීමට අපි බලාපොරොත්තු වෙනවා. මෙම ව්‍යාපෘති රජය හා පෞද්ගලික අංශය විසින් සිදුකරනු ලබනවා. පෞද්ගලික අංශයේ ආයෝජන යෝජනා කැදවීමට 2027 ජනවාරි මාසයේ දී කටයුතු කරනවා.
• විදුලිය බිඳවැටීම් කළමනාකරණය කිරීමට, විදුලිබල ජාලය ප්‍රශස්තකරණයට, විදුලි ඉල්ලුම කළමනාකරණයට, සුර්ය බලශක්ති සම්පත් හා වෙනත් විසිරි බලශක්ති සම්පත් විදුලිබල පද්ධතියට ඒකාබද්ධ කිරීමට හා කළමනාකරණය කිරීමට සහ දත්ත පාදක විදුලිය බෙදාහැරීමේ පද්ධති සැලසුම්කරණය බලගැන්වීම සඳහා බෙදාහැරීම් පාලන මධ්‍යස්ථාන (Distribution Control Center) 4 ක්, කුලියාපිටිය, පේරාදෙණිය, බත්තරමුල්ල සහ දෙහිවල ස්ථාපනය කරනවා.

6.2 ඛණිජ තෙල්

• ශ්‍රී ලංකා ඛනිජ තෙල් සංවර්ධන අධිකාරිය (PDASL) විසින්, බටහිර වෙරළට ඔබ්බෙන් පිහිටි මන්නාරම් ද්‍රෝණියේ, කොටස් 4 ක් සඳහා, තෙල් සහ ස්වභාවික වායු ගවේෂණය හා නිෂ්පාදනයට (Sri Lanka Licencing Round 2026) ලංසු කැඳවා තිබෙනවා. 2027 පෙබරවාරි 2 වන දින ලංසු විවෘත කිරීමට බලාපොරොත්තු වෙනවා.
• ඉන්ධන ගබඩා ධාරිතාව වර්ධනය කිරීම සඳහා කොළොන්නාව ඛණිජ තෙල් සංකීර්ණයේ, 2025 වසරේ දී රු. මිලියන 3,746 ක ආයෝජනයෙන් ධාරිතාව 64,000m³ වන ටැංකි 6ක්, මෙම වසර අවසානයේ දී, රු. මිලියන 1,446 ක ආයෝජනයෙන් 22,000m³ ක් වන ටැංකි දෙකක්, මුතුරාජවෙල ගබඩා පර්යන්තයේ 2026 සැප්තැම්බර් මාසයේ දී රු. මිලියන 3,786 ක ආයෝජනයෙන් 40,000m³ ක ටැංකි 3 ක් ඉදිකරනවා. මේ අනුව, අපගේ ගබඩා ධාරිතාව 126,000m³ කින්, දින 45 ක අවශ්‍යතාව දක්වා වැඩි වෙනවා.
• තෙල් නැවෙන් ගොඩබෑමට යන කාලය පැය 96 සිට පැය 48 දක්වා අඩු කරගැනීමේ අරමුණෙන්, රු. මිලියන 16,332 ක ආයෝජනයෙන් කොලොන්නාව සිට වරාය දක්වා නල පද්ධතියක් ඉදිකිරීමට ලංසු කැඳවා තිබෙනවා. මෙය මාස 18 කින් අවසන් කිරීමට බලාපොරොත්තු වෙනවා.
• කටුනායක බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යයන්තර ගුවන් තොටුපොළ ජාත්‍යයන්තර ගුවන් සේවා ක්ෂේත්‍රයට සේවා සපයන මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස සංවර්ධනය කිරීමේ යෝජනාවට අනුකූලව මිලියන 22,340 ක ආයෝජනයෙන්, මුතුරාජවෙල ඛණිජ තෙල් පර්යන්තයේ Jet A1 ඉන්ධන සඳහා 92,000 m³ ක ධාරිතාවයෙන් යුත් ටැංකි සංකීර්ණයක් හා මුතුරාජවෙල සිට කටුනායක බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යයන්තර තොටුපොළ වෙත ගුවන්යානා ඉන්ධන රැගෙන යන නල මාර්ගයක් ඉදිකිරීම් කටයුතු මේ වන විට ආරම්භ කර තිබෙනවා.
• සපුගස්කන්ද තෙල් පිරිපහදුව දැනට පවතින දිනකට බැරල් 50,000 සීමාවේ සිට, බැරල් 100,000 ක ධාරිතාව දක්වා, රාජ්‍ය පෞද්ගලික හවුල්කාරීත්වය යටතේ ඉහළ නංවනවා. ඒ වෙනුවෙන්, මේ වන විටත් කැඳවා ඇති අභිලාෂයන් (EOI) පදනම් කරගෙන 2027 වසරේ දී යෝජනා සඳහා ඉල්ලීම් (RFP) කැඳවනවා.

7. ඩිජිටල් යුගයක් කරා වූ ඩිජිටල් පරිවර්තනය සහ සංවර්ධනය

ගරු කථානායකතුමනි,

ඩිජිටල් පරිවර්තනය යනු තවදුරටත් හුදෙක් තාක්ෂණික මුලාරම්භයක් පමණක් නොව, රාජ්‍ය අංශයේ කාර්යක්ෂමතාවය වැඩිදියුණු කිරීම, පාලනය ශක්තිමත් කිරීම, ආර්ථික වර්ධනය සඳහා පහසුකම් සැලසීම, සහ සෑම පුරවැසියෙකුටම රජයේ සේවා වෙත ප්‍රවේශ විය හැකි බව තහවුරු කිරීම සඳහා වන මූලික අවශ්‍යතාවයකි. රාජ්‍ය පරිපාලනයේ නව්‍යකරණය, රජයේ කටයුතුවල කාර්යක්ෂමතාවය හා පාරදාශ්‍යභාවය වැඩිදියුණු කිරීම හා ආයතනික ධාරිතාවය ශක්තිමත් කිරීම සඳහා වන මූලික මෙවලමක් ලෙස ඩිජිටල්කරණය හඳුනාගෙන ඇත.

මෙම ක්ෂේත්‍රය වර්තමාන ලෝකයේ වර්ධනය වී ඇති තත්ත්වයට ළඟා වීම අභියෝගාත්මක මෙන්ම බහුවිධ ක්‍රියාවලියකි. එමෙන්ම මෙම ක්ෂේත්‍රය නිරන්තරයෙන්ම යාවත්කාලීන වෙමින් පවතින බැවින්, මෙහි සැබෑ ප්‍රතිලාභ අත්පත් කර ගැනීමට නම් ප්‍රථමයෙන්ම ඒ සඳහා අවශ්‍ය නීතිමය සහ ආයතනික ව්‍යුහය ගොඩනැඟිය යුතු වේ.

• රාජ්‍ය භාණ්ඩාගාරයේ 100% ක හිමිකාරීත්වය යටතේ රාජ්‍ය සේවාවන් ඩිජිටල්කරණය කිරීම සඳහා වූ මාර්ගෝපදේශනය හා ක්‍රියාවට නැංවීම සඳහා GovTech ආයතනය ස්ථාපිත කර දැනටමත් එහි මෙහෙයුම් කටයුතු ආරම්භ කර තිබෙනවා.
• පුද්ගලික දත්ත ආරක්ෂණ පනත (Personal Data Protection Act) සංශෝධන කොට, දත්ත ආරක්ෂණ අධිකාරිය මේ වෙන විට පිහිටුවා සක්‍රීය කර තිබෙනවා.
• ඩිජිටල් ආර්ථික අධිකාරිය හා ජාතික ඩිජිටල් ආර්ථික කවුන්සිලය ස්ථාපිත කිරීම සඳහා වූ පනත් කෙටුම්පත (Digital Economy Bill) 2027 වසරේ මුල් කාර්තුවේ දී සම්මත කිරීමට බලාපොරොත්තු වෙනවා.
• ඩිජිටල් ක්ෂේත්‍රයේ වර්ධනයත් සමග අත්‍යවශ්‍ය වන සයිබර් ආරක්ෂණය සඳහා වූ සයිබර් ආරක්ෂණ පනත (Cyber Security Bill) නීතිපති වෙත නිෂ්කාශනය වෙනුවෙන් ඉදිරිපත් කර තිබෙනවා. ඒ අනුව, ඒ යටතේ, 2027 වසරේ දී සයිබර් ආරක්ෂණ අධිකාරියක් පිහිටුවීමට බලාපොරොත්තු වෙනවා.
• රජයේ ප්‍රසම්පාදන ක්‍රියාවලිය, ඩිජිටල් විසඳුම් සහ පහසුකම් මිලදී ගැනීමේ දී ගැටළු සහගත තත්ත්වයක් තිබෙනවා. එහෙයින්, ඩිජිටල් විසඳුම් සහ පහසුකම් සඳහා විශේෂිත වූ රජයේ ප්‍රසම්පාදන මාර්ගෝපදේශ සකස් කොට මේ වන විටත් ප්‍රසම්පාදන කොමිෂන් සභාව සමඟ සාකච්ඡා ආරම්භ කර තිබෙනවා. ඒ අනුව, 2027 මුල් භාගයේ දී මෙම ප්‍රසම්පාදන මාර්ගෝපදේශ හඳුන්වා දීමට හැකිවෙනවා.

ඩිජිටල් ආර්ථික ක්ෂේත්‍රයේ නව පරිවර්තනයක් වෙනුවෙන්;

• ජාතික AI ධාරිතාවන් ගොඩනැඟීම සහ වගකීම් සහගත ලෙස AI භාවිතය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා රජය, විද්වත් ප්‍රජාව සහ කර්මාන්ත ක්ෂේත්‍රයන් එකම වහලක් යටට ගෙන එමින් කෘත්‍රිම බුද්ධිය පිළිබඳ විශිෂ්ටතා කේන්ද්‍රය (National Artificial Intelligence Centre of Excellence) විජේරාම මාවතේ පිහිටුවීම;
• ඩිජිටල් පොදු යටිතල පහසුකම් හරහා රාජ්‍ය ආයතන ඒකාබද්ධ කිරීමේ ප්‍රමිතියට සමාන්තරව, මෘදුකාංග ප්‍රසම්පාදනයේ දී අලුතින් නිපදවීමට පෙර ප්‍රමිතිගත විසඳුම් මිලදී ගැනීම සහ පොදු භාවිතයට ප්‍රමුඛතාව දීමේ ප්‍රතිපත්තිය (Shared Platform First and Buy Before Build Policy) ස්ථාපිත කිරීම;
• Lanka Government Cloud (LGC) පද්ධතිය LGC 2.0 සිට LGC 3.0 දක්වා පුළුල් කිරීම සහ කෘත්‍රිම බුද්ධිය (Artificial Intelligence) සඳහා වූ ස්වෛරී යටිතල පහසුකම්වල මූලික පදනම ස්ථාපිත කිරීම;
• පුරවැසියන්ට රාජ්‍ය සේවාවන් වෙත පහසුවෙන් ප්‍රවේශ විය හැකි පරිදි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාල සහ ග්‍රාම නිලධාරීන් විසින් සපයනු ලබන සේවාවන් ඩිජිටල්කරණය කිරීම;
• ඩිජිටල්කරණය වේගවත්ව ප්‍රවර්ධනය කිරීමේ අරමුණින් උසස් කාර්යසාධනයක් පෙන්නුම් කරන රාජ්‍ය ආයතන ඇගයීම සඳහා “ජනාධිපති ඩිජිටල් විශිෂ්ටතා සම්මාන” වැඩසටහන ආරම්භ කිරීම;
• ඩිජිටල් ආදායම් ආර්ථිකයක් කරා මෙහෙයවීම සඳහා GovPay, QR වැනි භෞතික වශයෙන් මුදල් භාවිතයෙන් තොර ගෙවීම් ක්‍රමවේද සඳහා අනුගතවීම හා ව්‍යාප්ත කරවීම;
• තවද, විධිමත් නීතිමය රාමුවක් ස්ථාපිත කිරීම තුළින් ඩිජිටල් අතත්‍ය වත්කම් සේවා සපයන්නන් (Virtual Asset Service Providers – VASP) සඳහා අවශ්‍ය නියාමන පදනම සකස් කිරීම.
• ප්‍රධාන උපායමාර්ගික ක්ෂේත්‍රවල ඩිජිටල්කරණය ජාතික ඩිජිටල් ආර්ථික සැලැස්ම සමඟ අනුගත කිරීම සඳහා ආංශික ඩිජිටල් සැලසුම් සකස් කිරීම සහ ආයතනික ඩිජිටල් පරිවර්තන ඒකක (DTU) මාර්ගයෙන් මෙහෙයුම් කටයුතු සිදු කිරීම;
• දත්ත මධ්‍යස්ථාන ස්ථාපිත කිරීම සඳහා ආයෝජන දිරිමත් කිරීමේ අපේක්ෂාවෙන් විධිමත් නිර්ණායක යටතේ තෝරාගත් ආයෝජකයන් දිරිමත් කිරීම සඳහා බලශක්ති ගාස්තු සහන හා අනෙකුත් දිරිගැන්වීම් ලබාදීම;
• පාසල් සිසුන් අතර ඩිජිටල් සාක්ෂරතාවය ඉහළ නැංවීම සඳහා තෝරාගනු ලැබූ පාසැල් සිසුන් 750,000 ක් සඳහා බ්‍රෝඩ්බෑන්ඩ් වවුචර්පත් ලබාදීම;
• ශ්‍රී ලාංකික ව්‍යාපාර වෙත පුද්ගලික ආයෝජන ආකර්ෂණය කර ගැනීම සඳහා, ඩිජිටල් නව ව්‍යවසායන් අරමුදල් වල අරමුදල (Digital Startup Fund of Funds) ශක්තිමත් කිරීම;

වූ යෝජනාවන් වෙනුවෙන් රු. මිලියන 10,000 ක් වෙන් කිරීමට යෝජනා කරනවා.

1) ආයතනික සවිමත් කිරීම්, ප්‍රතිපත්ති හා නියාමන, 2) ඩිජිටල් රාජ්‍ය පරිවර්තනය, 3) ඩිජිටල් කර්මාන්ත සංවර්ධනය සහ වර්ධනය, 4) ඩිජිටල් ආදායම් ආර්ථිකය සවිබල ගැන්වීම, 5) උපායමාර්ගික කර්මාන්තවල ඩිජිටල් කටයුතු සවිබල ගැන්වීම, 6) සමස්තය-ඇතුළත් ප්‍රවේශය, භාවිතය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සහ ධාරිතා සංවර්ධනය යන ප්‍රධාන ක්ෂේත්‍ර 6 යටතේ මෙරට ඩිජිටල් පරිවර්තනය හා ඩිජිටල් ආර්ථිකයේ සංවර්ධනය සඳහා රුකුලක් වශයෙන් 2027 වර්ෂය සඳහා ඩිජිටල් ආර්ථික අමාත්‍යාංශය වෙත දැනටමත් රු. මිලියන 18,500 ක් වෙන් කර ඇති අතර එය රු. මිලියන 28,500 ක් දක්වා ඉහළ නැංවෙනවා.

• 2026 අයවැයට මා විසින් ඉදිරිපත් කළ යෝජනාවන් අතර වූ නව සන්නිවේදන කුළුණු සඳහා වන බද්ද වසර 5 ක කාලයකට ඉවත් කිරීමට රෙගුලාසි සම්පාදනය කළා. එම වැඩපිළිවෙළ තවදුරටත් සාර්ථකව ක්‍රියාත්මක කරවීම තුළින් අධිවේගී අන්තර්ජාල පහසුකම් රට තුළ ව්‍යාප්ත කරවමින්, 2030 වන විට ගමට සන්නිවේදනය වැඩසටහන යටතේ දිවයින පුරා අධිවේගී බ්‍රෝඩ්බෑන්ඩ් අන්තර්ජාල ආවරණය පුළුල් කිරීම සඳහා සන්නිවේදන කුළුණු 700 - 800 ත් අතර ප්‍රමාණයක අවශ්‍යතාවය තියෙනවා. එයින් සන්නිවේදන කුළුණු 573 ක්, 2028 වන විට අවසන් කරනවා. ඉදිකරන නව කුළුණක් වෙනුවෙන් වැය වන මුදලින් 75% ක් හෝ රු. මිලියන 35 ක් යන අගයන්ගෙන් අඩු මුදල ප්‍රදානයක් ලෙස ලබා දෙනවා. ඊට අමතරව විදුලි සම්බන්ධතාවය ලබා ගැනීම සඳහා රු. මිලියන 5 ක් ලබා දෙනවා. මේ වෙනුවෙන් විදුලි සංදේශ නියාමන කොමිෂන් සභාව විසින් “ගමට සන්නිවේදනය” වැඩසටහන හරහා රු. මිලියන 9,000 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
• මේ වන විටත් රටේ පවතින ජංගම දුරකථන (බ්‍රෝඩ්බෑන්ඩ්) සම්බන්ධතාව ජාලවල පවතින සේවා ගුණාත්මකභාවය සහ අත්දැකීම් ගුණාත්මකභාවය (Quality of service and Quality of Experience) ගැටලුකාර තත්ත්ව පවතින අතර, විශේෂයෙන්ම ගම්බද ජනතාව විශාල දුෂ්කරතාවකට පත්ව තිබෙනවා. එවා නිවැරදිව සොයාබැලීම සහ නිවැරදි කිරීම සඳහා ලංකාවේ ප්‍රථම වතාවට ඒ සඳහා ස්වයංක්‍රීය නිරීක්ෂණ පද්ධතියක් හඳුන්වාදීම 2027 වසරේ දී විදුලි සංදේශ නියාමන කොමිෂන් සභාව විසින් අරම්භ කරන අතර, ඒ තුළින් රටේ ජංගම දුරකථන (බ්‍රෝඩ්බෑන්ඩ්) සම්බන්ධතා සපයන්නන්ගේ ජාලවල සේවා ගුණාත්මකභාවය සහ අත්දැකීම් ගුණාත්මකභාවය (Quality of service and Quality of Experience) ඉහළ නැංවීමට බලාපොරොත්තු වෙනවා. මේ රටේ ජනතාවට අයිතිව තිබෙන සංඛ්‍යාත වර්ණාවලිය (frequency spectrum) මේ වනවිට ඵලදායී හා කාර්යක්ෂම කළමනාකරණයකින් තොරව ලබා දීම හේතු කොට ගෙන, රටට සිදුවන මූල්‍ය අවාසිය නිවැරදි කිරීමේ අරමුණෙන් ස්වයංක්‍රීය සංඛ්‍යාත වර්ණාවලි කළමනාකරණ පද්ධතියක් (Automated Spectrum Management systems) සහ ස්වයංක්‍රීය සංඛ්‍යාත වර්ණාවලි නිරීක්ෂණ පද්ධතියක් (Automated Spectrum Monitoring system) ස්ථාපනය කිරීම 2027 වසරේ ආරම්භ කරන අතර, මේ සියලුම පද්ධති මිලදී ගැනීම සඳහා විදුලි සංදේශ නියාමන කොමිෂන් සභාව විසින් රු. මිලියන 3,100 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
• පුරවැසියන්ට රාජ්‍ය ආයතන වෙත භෞතිකව පැමිණීමකින් තොරව (presence-less) සේවා ලබාගැනීමේ අවස්ථාව කඩිනමින් පුළුල් කිරීමට පියවර ගන්නවා. ඒ අනුව, ග්‍රාමීය මට්ටමේ සිට ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාල, පළාත් පාලන ආයතන සහ මධ්‍යම රජයේ මට්ටම දක්වා මහජනතාව බහුලව ලබාගන්නා බලපත්‍ර, අයදුම්පත්, අනුමැතීන් සහ ගෙවීම් ආශ්‍රිත ප්‍රමුඛ පෙළේ රාජ්‍ය සේවාවන් ඩිජිටල් මාර්ගයෙන් ඉටුකර ගැනීමේ පරාසය 2027 වසරේ සිට ක්‍රමිකව පුළුල් කරනු ඇත. ඉදිරියේදී ජාතික ඩිජිටල් හැඳුනුම්පත (Digital ID) හඳුන්වා දීම සහ එහි භාවිතය ව්‍යාප්ත වීමත් සමඟ, මෙම සේවාවන් වේගවත්ව හා තිරසරව ඉහළ නංවමින් සමස්ත රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණය පුරා ව්‍යාප්ත කිරීමට අපේක්ෂා කරනවා.

අපගේ අරමුණ වන්නේ ඩිජිටල් තාක්ෂණය තුළින් ජනතාවගේ එදිනෙදා ජීවිතය පහසු කරමින්, කාර්යක්ෂම රාජ්‍ය සේවාවක් සහ තරගකාරී ඩිජිටල් ආර්ථිකයක් ගොඩනැඟීමයි.

8. අධ්‍යාපනය

නූතන ලෝකයට අවශ්‍ය වන මානව සම්පත ගොඩනැංවීමේ දී විශාලතම කාර්යභාරය පැවරෙන්නේ අධ්‍යාපනයටයි. එහෙයින් ඒ සඳහා අවශ්‍ය වන අධ්‍යාපනය ගුණාත්මක පරිවර්තනයක් මෙන්ම අධ්‍යාපනය ලබා දීමේ නව තාක්ෂණික පරිවර්තනයක් අවශ්‍යයි. ඒ සඳහා අවශ්‍ය වන යටිතල පහසුකම් හා මානව සම්පත සංවර්ධනය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වෙනවා.

• නව අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ මේවන විටත් පළමු ශ්‍රේණියට ආරම්භ කර ඇති අතර එළඹෙන වසරේ දී 2 හා 6 ශ්‍රේණි සඳහා ආරම්භ කරනවා.
• අධ්‍යාපන විද්‍යාපීඨවල ගුරු පුහුණුව ලබන ශික්ෂණලාභීන් දරන මූල්‍යමය බර ලිහිල් කිරීම සඳහා, ඔවුන් වෙත ගෙවනු ලබන මාසික දීමනාව 2027 අප්‍රේල් මස සිට ක්‍රියාත්මක වන පරිදි රු. 10,500 සිට රු. 20,000 දක්වා වැඩි කිරීමට යෝජනා කරනවා. මෙය ඔවුන්ගේ ගුරු පුහුණු කාලය තුළ ලබාදෙන මූල්‍ය සහයෝගයක් මෙන්ම, අපගේ අධ්‍යාපන ක්‍රමයේ අනාගත වගකීම් භාරගැනීම සඳහා ඔවුන් සූදානම් කිරීමට උපකාරී වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරනවා.
• පිරිවෙන්හි අධ්‍යාපනය ලබන සිසුන්ට සහාය වීම සඳහා, ඔවුන්ගේ අධ්‍යාපන අවශ්‍යතා සපුරාලීම වෙනුවෙන් භික්ෂු සිසුන් සඳහා ලබාදෙන දෛනික දීමනාව 2027 අප්‍රේල් මස සිට ක්‍රියාත්මක වන පරිදි රු. 15 සිට රු. 50 දක්වා ද, ගිහි සිසුන් සඳහා ලබාදෙන දෛනික දීමනාව රු. 5 සිට රු. 25 දක්වා ද වැඩි කිරීමට අප කටයුතු කරනවා.
• සාරධර්ම සපිරි සදාචාරාත්මක ගුණ ගරුක ළමා පරපුරක් බිහිකර ගැනීම උදෙසා දහම් පාසල් අධ්‍යාපනයේ ගුණාත්මක බව රැකගැනීම සඳහා ස්වේච්ඡාවෙන් දායක වන දහම් පාසල් ගුරුවරුන් සඳහා 2027 වසරේ සිට දැනට ගෙවනු ලබන වාර්ෂික දීමනාව රු. 7,500 සිට රු. 12,500 දක්වා රු. 5,000 කින් වැඩි කිරීමට යෝජනා කරනවා.
• චීන රජය විසින් පරිත්‍යාගයක් ලෙස ලබා දෙනු ලබන පාසල් නිල ඇඳුම් ලබන වසරේ දී ඒ ආකාරයෙන්ම ලබා දීමට කටයුතු කරනවා. ඉදිරි වසර කිහිපයක් සඳහා ද එම පරිත්‍යාගය ලබා දීමට චීන රජය සිය එකඟතාව පල කොට තිබෙනවා.

8.1 පාසල් අධ්‍යාපනයේ ඩිජිටල් පරිවර්තන වැඩසටහන

• ද්විතීයික පාසල් සියල්ලටම විශ්වාසදායක අන්තර්ජාල සබඳතා ලබා දීම අපගේ ඉලක්කයයි. මේ වන විට මේ වසරේ ලබා දුන් සබඳතා 3,009 ක් ද ඇතුළත්ව පාසල් 6,225 කට විශ්වාසදායක අන්තර්ජාල සම්බන්ධතා ලබා දී තිබෙනවා. ඉතිරි පාසල් 750 ට කඩිනමින් ලබා දීමට කටයුතු කරනවා. ප්‍රාථමික පාසල් සඳහා ද මෙම වැඩසටහන ආරම්භ කරනවා.
• ඩිජිටල් ඉගැන්වීම් සඳහා අවශ්‍ය පරිගණක සහ ස්මාර්ට් පුවරු ඇතුළු උපකරණ ලබාදීම, තොරතුරු තාක්ෂණ හා දුරස්ථ ඉගෙනුම් මධ්‍යස්ථාන සංවර්ධනය කිරීම සහ ජාතික අධ්‍යාපන කළමනාකරණ තොරතුරු පද්ධතිය (NEMIS) වැඩිදියුණු කිරීම, ආබාධ සහිත සිසුන් සඳහා ප්‍රවේශ විය හැකි අන්තර්කරණ ඩිජිටල් ඉගෙනුම් පහසුකම් සැපයීම හා ගුරුවරුන්ගේ ඩිජිටල් සාක්ෂරතාව හා තාක්ෂණික නිපුණතා ඉහළ නැංවීම ඇතුළත් වසර 5 ක් සඳහා වූ මෙම වැඩසටහන් වෙනුවෙන් රු. මිලියන 96,500 ක ඇස්තමේන්තුවක් කර තිබෙන අතර එහි මූලාරම්භය වෙනුවෙන් මෙම වසරේ වෙන් කර තිබෙන රු. මිලියන 4,000 ට අමතරව තවත් රු. මිලියන 3,000 ක් වෙන් කිරීමට යෝජනා කරනවා.
• මේ අනුව 2027 වර්ෂයේ ඩිජිටල්කරණය, ගුරු ධාරිතා සංවර්ධන වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කිරීම, ගුරු විද්‍යාල, ජාතික අධ්‍යාපන විද්‍යාපීඨ, පාසල් ගොඩනැඟිලි, පාසල් විද්‍යාගාර හා ගුරු නේවාසිකාගාර සංවර්ධනය හා නවීකරණය ඇතුළු අනෙකුත් යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය කිරීම සඳහා රු. මිලියන 35,000 ක් වෙන් කොට තිබෙනවා.

8.2 උසස් අධ්‍යාපන

• රු. මිලියන 8,000 ක ආයෝජනයක් සහිතව පේරාදෙණිය සහ වයඹ විශ්වවිද්‍යාලවල අංගසම්පූර්ණ වෛද්‍ය පීඨය හා සායනික ගොඩනැඟිලි ඉදිකිරීමට 2027 වසර සඳහා රු. මිලියන 450 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
• නැගෙනහිර විශ්වවිද්‍යාලයේ විද්‍යා පීඨය සඳහා අංගසම්පූර්ණ ගොඩනැඟිල්ල, රුහුණ සහ සබරගමුව විශ්වවිද්‍යාල සඳහා පරිගණක හා පර්යේෂණ පහසුකම් සහිත විද්‍යාගාර සංකීර්ණ, යාපනය විශ්වවිද්‍යාලයේ සම-සෞඛ්‍ය විද්‍යා පීඨය, කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ වාණිජ හා කළමනාකරණ අධ්‍යයන පීඨය හා විද්‍යා පීඨය සඳහා ගොඩනැඟිලි, රජරට විශ්වවිද්‍යාලය සඳහා විද්‍යාගාර සංකීර්ණය සහ ඌව වෙල්ලස්ස, කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයන්හි කළමනාකරණ පීඨ සඳහා බහුකාර්ය ගොඩනැඟිලි ඉදිකිරීම ඇතුළුව, අධ්‍යයන හා යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය සඳහා රු. මිලියන 2,250 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
• හාඩි උසස් තාක්ෂණ ආයතනය, මොරටුව සහ ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලවල පවතින නේවාසිකාගාර පහසුකම් වැඩිදියුණු කිරීම, යාපනය විශ්වවිද්‍යාලයේ කිළිනොච්චි පරිශ්‍රය සඳහා පිරිසිදු පානීය ජලය සහ සනීපාරක්ෂක පහසුකම් සැපයීම, ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර, නැගෙනහිර සහ යාපනය විශ්වවිද්‍යාලයන්හි අපජල පිරිපහදු පද්ධති සංවර්ධනය කිරීම යන සංවර්ධන වැඩසටහන් වෙනුවෙන් රු. මිලියන 717ක් ඇතුළුව දැනට කෙරීගෙන යන ශිෂ්‍ය සුබසාධක වැඩ සඳහා රු. මිලියන 6,250 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
• වව්නියා විශ්වවිද්‍යාලයේ අධ්‍යයන, අනධ්‍යයන කාර්ය මණ්ඩල වෙනුවෙන් නේවාසික පහසුකම් සැපයීම වෙනුවෙන් රු. මිලියන 2,050 ක නිල නිවාස ව්‍යාපෘතිය 2027 වර්ෂයේ දී ආරම්භ කිරීමට යෝජනා කරනවා.
• “දිට්වා” සුළි කුණාටුවෙන් පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ යටිතල පහසුකම්වලට සිදුවූ හානිය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සඳහා රු. මිලියන 6,150 ක් ඇස්තමේන්තු කොට තිබෙනවා. 2027 වසරේ දී මෙය ඇතුළු දිට්වාවලින් හානි වූ උසස් අධ්‍යාපන ආයතනවල ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු සඳහා රු. මිලියන 700ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
• රාජ්‍ය විශ්වවිද්‍යාලවලට වාර්ෂිකව සිසුන් 42,000 ක් පමණ ඇතුළත් කර ගනු ලැබූවද, පවතින සම්පත් සීමිත බැවින්, විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රවේශය සඳහා සුදුසුකම් ලබන බොහෝ සිසුන්ට එම අවස්ථාව අහිමි වනවා. එම සිසුන් සඳහා උසස් අධ්‍යාපන අවස්ථා ලබාදීමේ අරමුණින්, රජය විසින් පොලී රහිතව පෞද්ගලික උසස් අධ්‍යාපන ආයතනවල උපාධි හැදෑරීමට සුදුසුකම්ලත් සිසුන් වෙත රාජ්‍ය බැංකු හරහා ණය පහසුකම් ලබාදීමේ වැඩසටහනක් ක්‍රියාත්මක කර තිබෙනවා. එම සිසුන්ට දැනට ලබා ගත හැකි මාසික යැපීම් දීමනාව රු. 6,250 සිට රු. 10,000 දක්වා වැඩි කිරීමට යෝජනා කරන අතර 2027 අප්‍රේල් මස සිට ක්‍රියාත්මක කරනවා.

8.3 වෘත්තීය අධ්‍යාපනය

වෘත්තීය අධ්‍යාපනය විවිධ දෙපාර්තමේන්තු, ආයතන තුළින් විවිධ මට්ටමින් රට පුරා විසිරුණු, මධ්‍යස්ථාන 550 කට අධික ප්‍රමාණයක් තුළින් ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතිනවා. ඒවායේ ගුණාත්මක වෘත්තීය අධ්‍යාපනයක් ලබා දීම වෙනුවෙනුත්, අවශ්‍ය යටිතල පහසුකම් ලබා දීම වෙනුවෙනුත්, රටට අවශ්‍ය ඉලක්ක සහගත ශ්‍රම සම්පත බිහිකිරීම වෙනුවෙන් හා සම්පත් ඵලදායීව යොදා ගැනීමේ අරමුණෙන් යුතුව, මෙහෙයවීම හා නියාමනය සඳහා එක් ආයතනයක් තුළ මධ්‍යගත කිරීමට අධ්‍යනයක් කිරීම වෙනුවෙන් රු. මිලියන 50 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.

• රත්මලානේ පිහිටි වෘත්තීය තාක්ෂණ විශ්වවිද්‍යාලයේ නේවාසිකාගාර, ආපනශාලා, විද්‍යාගාර සහ වැඩහල් පහසුකම් සංවර්ධනය කිරීම සඳහා රු. මිලියන 3,380 ක ව්‍යාපෘතිය වෙනුවෙන් 2027 වසරේ දී රු. මිලියන 800 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
• ජර්මන් කාර්මික පුහුණු ආයතනය සහ මෝටර් රථ ඉංජිනේරු පුහුණු ආයතනය ඇතුළු කාර්මික අධ්‍යාපන හා පුහුණු ක්ෂේත්‍රයට අයත් ආයතනවල යටිතල පහසුකම් වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා 2027 දී රු. මිලියන 200 ක වෙන් කර තිබෙනවා.
• දිස්ත්‍රික්ක 25 ක තෝරාගත් තාක්ෂණික විද්‍යාල 25 ක් නවීකරණය කිරීම සඳහා රු. මිලියන 6,000 ක් පිරිවැය දරන ව්‍යාපෘතිය වෙනුවෙන් 2027 වසර සඳහා රු. මිලියන 1,500 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.

යටිතල පහසුකම් නවීකරණය කිරීම, විෂයමාලා යාවත්කාලීන කිරීම, නව තාක්ෂණයන් ඒකාබද්ධ කිරීම සහ රාජ්‍ය හා පෞද්ගලික අංශ අතර සහයෝගීතාව ශක්තිමත් කිරීම සඳහා වෘත්තීය අධ්‍යාපන හා පුහුණු ක්ෂේත්‍රයේ සංවර්ධනය වෙනුවෙන් රු. බිලියන 11 ක ප්‍රාග්ධන ආයෝජනයක් සිදු කිරීමට අපේක්ෂා කරනවා.

9. පර්යේෂණ, සංවර්ධන හා නවෝත්පාදන ආර්ථික පරිවර්තනයක් කරා

ගරු කථානායකතුමනි,

විද්‍යා හා තාක්ෂණ ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රතිපත්තිමය මඟ පෙන්වීම, පර්යේෂණ කටයුතු මෙහෙයවීම සම්බන්ධීකරණය සඳහා ජාතික පර්යේෂණ හා සංවර්ධනය කවුන්සිලය පිහිටුවා තිබෙනවා. එමඟින්, සියලුම ජාතික පර්යේෂණ හඳුනාගෙන (විද්‍යා, තාක්ෂණ, ඉංජිනේරු, කෘෂිකර්ම, වෛද්‍ය) නිෂ්පාදන ආර්ථිකයට දායක වන පර්යේෂණ සඳහා ප්‍රමුඛතාව ලබා දෙමින් කටයුතු කිරීම ප්‍රධානතම කාර්යය වෙනවා. මෙය විද්‍යා හා තාක්ෂණ කටයුතුවලට පමණක් සීමා නොවී ආරක්ෂක හා සමාජ සුභසාධන කටයුතුවලට අදාළ පර්යේෂණ කිරීම සඳහා කටයුතු කරනවා.

මෙමඟින්

• රාජ්‍ය මෙන්ම පෞද්ගලික අංශය මඟින් සිදුකරන පර්යේෂණ හා සංවර්ධන කටයුතු අධීක්ෂණය හා නියාමනය කිරීම.
• ජාතික සංවර්ධන ඉලක්ක සහ ආර්ථික වර්ධනයට දායක වන අයුරින් පර්යේෂණ මෙහෙයවීම.
• දේශීය පර්යේෂකයන්ගේ හැකියාවන් වර්ධනය කිරීම සහ ජාත්‍යන්තර මට්ටමේ උසස් පර්යේෂණ සඳහා අනුග්‍රහය දැක්වීම.
• රසායනාගාර හා විශ්වවිද්‍යාල තුළ කෙරෙන පර්යේෂණවල ප්‍රතිඵල සමාජයට සහ කර්මාන්ත ක්ෂේත්‍රයට ප්‍රයෝජනවත් වන නිෂ්පාදන හෝ සේවාවන් බවට පත් කිරීම.
• රටේ අනාගත අවශ්‍යතාවලට ගැලපෙන පරිදි ජාතික පර්යේෂණ හා සංවර්ධන ප්‍රතිපත්ති සූදානම් කිරීම.
• පර්යේෂණ මඟින් සොයාගන්න නව තාක්ෂණයන් වාණිජකරණය දක්වා ගෙනයමින් රටේ ආර්ථිකයට බද්ධ කිරීම.

මෙම ජාතික පර්යේෂණ හා සංවර්ධන කවුන්සිලයට විද්‍යා හා තාක්ෂණ අමාත්‍යාංශය යටතේ තිබෙන ජාතික නවෝත්පාදන ආයතනය, නව නිපැයුම්කරුවන්ගේ කොමිසම, ජාතික විද්‍යා පදනම හා ජාතික පර්යේෂණ සභාව, ජාතික විද්‍යා තාක්ෂණ කොමිෂන් සභාව, ශ්‍රී ලංකා කෘෂිකාර්මික ප්‍රතිපත්ති පර්යේෂණ සභාව එක් කිරීමට නියමිතයි.

විවිධ අමාත්‍යාංශ යටතේ පවතින පර්යේෂණ ආයතන සහ අනෙකුත් රාජ්‍ය ආයතන හරහා විවිධ විෂය ක්ෂේත්‍ර ආවරණය වන පරිදි පර්යේෂණ සිදු කිරීම සඳහා අවශ්‍ය ආයතනික, තාක්ෂණික හා යටිතල පහසුකම් ද සැපයීමට කටයුතු කරනවා. රජයේ ආයෝජන හරහා 2027 වසරේ දී පර්යේෂණ හා සංවර්ධන වැඩසටහන්වලට රු. මිලියන 23,800 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.

එම සියලු පර්යේෂණ කටයුතු විද්‍යා හා තාක්ෂණ අමාත්‍යාංශය යටතේ සම්බන්ධීකරණය කිරීමට මෙහෙයුම් වියදම් ද ඇතුළුව රු. මිලියන 7,600 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.

ජාතික පර්යේෂණ හා සංවර්ධන පනත් කෙටුම්පත සකස්කර තිබෙනවා. එය 2027 මුල් භාගයේ දී මෙම පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කිරීමට බලාපොරොත්තු වෙනවා.

10. අධිවේගී මාර්ග සහ මහාමාර්ග සංවර්ධනය

අප මෙම අයවැය ලේඛණය තුළින් මහා මාර්ග, අධිවේගී මාර්ග සහ දුම්රිය මාර්ග සංවර්ධනය සඳහා විශාලතම ආයෝජනය කිරීමට අපේක්ෂා කරනවා. ඒ වෙනුවෙන් මෙවර අයවැයෙන් රු. බිලියන 251 ක් වෙන් කර තිබෙනවා. තවද, නව යෝජනා ලෙස රු. බිලියන 146 ක් ද, දිට්වා සුළිකුණාටුව හේතුකොටගෙන දුම්රිය, මාහාමාර්ග හා පාලම්වලට සිදුවූ හානිය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම වෙනුවෙන්, දිට්වා පරිපූරක ඇස්තමේන්තුවෙන් රු. බිලියන 90 ක් ද ඇතුළත්ව රු. බිලියන 487 ක් වැය කිරීමට අපේක්ෂා කරනවා. එහිදී ප්‍රධාන වශයෙන්;

• මධ්‍යම අධිවේගී මාර්ගයේ 4 වන අදියර වන කුරුණෑගල- දඹුල්ල අධිවේගී මාර්ග කොටසේ පළමු පියවර ලෙස කුරුණෑගල සිට ගලේවෙල දක්වා ඉදිකිරීම සඳහා රු. මිලියන 30,000 ක් වෙන් කිරීමට යෝජනා කරනවා.
• රුවන්පුර අධිවේගී මාර්ගයේ පළමු අදියර වන කහතුඩුව සිට ඉංගිරිය දක්වා සංවර්ධනය කිරීම සඳහා 2026 වසරේ ආරම්භක කටයුතු සඳහා රු. මිලියන 18,680 ක මුදලක් වෙන් කරනු ලැබුවා. 2027 වසරේ රු. මිලියන 27,000 ක් වෙන් කිරීමට යෝජනා කරනවා.
• ආර්ථිකය කඩාවැටීම හේතුකොටගෙන අඩාල වී තිබූ, මධ්‍යම අධිවේගී මාර්ගයේ කඩවත - මීරිගම කොටස 2028 සැප්තැම්බර් වන විට වැඩ අවසන් කිරීම අරමුණු කරගනිමින් 2027 වසර සඳහා රු. මිලියන 53,450 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
• මධ්‍යම අධිවේගී මාර්ගයේ පොතුහැර - රඹුක්කන කොටස 2027 මැයි වන විට වැඩ අවසන් කිරීම අරමුණු කරගනිමින්, 2027 වසර සඳහා රු. මිලියන 4,500 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
• 2026 වසරේ වැඩ ආරම්භ කළ මධ්‍යම අධිවේගී මාර්ගයේ රඹුක්කන - ගලගෙදර කොටස 2029 ජූලි වන විට වැඩ අවසන් කිරීම අරමුණු කරගනිමින් 2027 වසර සඳහා රු. මිලියන 23,050 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
• මධ්‍යම අධිවේගී මාර්ගයේ උපරිම ප්‍රයෝජනය ලබා ගැනීමට, ඒ හා ආශ්‍රිත හඳුනාගත් සම්බන්ධක මාර්ග (Connecting roads) කොටස් වැඩි දියුණු කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වෙනවා. කුරුණෑගල - දඹුල්ල අධිවේගී මාර්ගය ආශ්‍රිත සම්බන්ධක මාර්ග සංවර්ධනය සඳහා රු. මිලියන 500 ක් ද, පොතුහැර - ගලගෙදර අධිවේගී මාර්ගය ආශ්‍රිත සම්බන්ධක මාර්ග සංවර්ධනය සඳහා රු. මිලියන 5,000 ක් ද හා කඩවත - මීරිගම, මධ්‍යම අධිවේගී මාර්ගයන් ආශ්‍රිත සම්බන්ධක මාර්ග සංවර්ධනය සඳහා රු. මිලියන 3,000 ක් ද වෙන් කිරීමට යෝජනා කරනවා.
• රථවාහන තදබදය අවම කිරීම සහ ප්‍රවාහන කාර්යක්ෂමතාව වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා නව ගුවන් පාලම් කිහිපයක් ඉදිකිරීමට ද යෝජනා කරනවා. ඒ අනුව, අලව්ව සහ කුරුණෑගල - මුත්තෙට්ටුගල දුම්රිය හරස් මාර්ගයන්හි ගුවන් පාලම් 2 ක් ඉදිකිරීමටත්, අලුතින් ඉදිවන මහනුවර බහුවිධ ප්‍රවාහන මධ්‍යස්ථානය වෙත නුවර-මාතලේ දුම්රිය මාර්ගය මඟ හැර ප්‍රවේශ වීම සඳහා මහනුවර තැපැල් කාර්යාලය අසල නව ගුවන් පාලමක් ඉදිකිරීමටත් මෙවර අයවැයෙන් රු. මිලියන 1,900 වෙන් කර තිබෙනවා.
• කෝකිලායි පාලම ඉදිකිරීම වෙනුවෙන් රු. මිලියන 600 ක් ද, කිරාන් පාලම ඉදිකිරීම වෙනුවෙන් රු. මිලියන 400 ක් ද, පොන්දුකාල්චේනයි පාලම ඉදිකිරීම වෙනුවෙන් රු. මිලියන 200 ක් ද සහ වෙරුගල් ගඟ හරහා පුණ්නයඩි ප්‍රදේශයේ නව පාලම ඉදිකිරීම වෙනුවෙන් රු. මිලියන 340 ක් ද, වඩ්ඩුවාක්කල් පාලම ඉදිකිරීම සඳහා රු. මිලියන 500 ක් ද 2027 වසරේ දී වෙන් කර තිබෙනවා. මෙම ව්‍යාපෘති සඳහා සමස්ත ඇස්තමේන්තුව රු. මිලියන 10,630 ක් වනවා.
• මාර්ග ජාලයේ පවතින රථ වාහන තදබදය අවම කිරීම සහ මාර්ග ආරක්ෂාව සහතික කිරීම උදෙසා තෝරා ගත් මාර්ග කොටස් පුඵල් කොට සංවර්ධනය කිරීම සදහා රු. මිලියන 22,000 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
• රත්නපුර විකල්ප මාර්ගය, කහවත්ත විකල්ප මාර්ගය, කිරිබත්ගොඩ විකල්ප මාර්ගය, කටුනායක - හලාවත අධිවේගී මාර්ගය ඇතුළුව කාලීනව හඳුනාගන්නා මාර්ග සංවර්ධනයන්හි ශක්‍යතා අධ්‍යයන කටයුතු සිදුකිරීම උදෙසා රු. මිලියන 680 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.

 තව කොටසක් හෙට(14)