නවීන තාක්ෂණයට සමගාමීව ජනමාධ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ ඇති වී තිබෙන දියුණුවට ගැලපෙන ලෙස ජනමාධ්‍යකරුවන්ගේ කුසලතා සංවර්ධනයට අවශ්‍ය සහය ලබා දෙනවා
11. දුම්රිය විද්‍යුත්කරණය
- මගී ප්‍රවාහනයේ කොඳු නාරටිය ලෙස සැලකෙන දුම්රිය ක්ෂේත්‍රයේ සංවර්ධනය රජයේ ප්‍රමුඛතාවයක් ලෙස හඳුනාගෙන තියෙනවා. ඒ අනුව, ප්‍රධාන දුම්රිය මාර්ග තුනක් විද්‍යුත්කරණය කිරීම සඳහා රු. බිලියන 1,200 කට අධික ආයෝජනයක් සිදු කිරීමට නියමිතයි. මෙම වැඩසටහනේ පළමු අදියර ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා 2027 වසර වෙනුවෙන්;
- කැලණිවැලි දුම්රිය මාර්ගයේ මරදාන සිට හෝමාගම දක්වා විද්‍යුත්කරණය කිරීම සඳහා රු. මිලියන 45,000 ක්;
- ප්‍රධාන දුම්රිය මාර්ගයේ (Main line) මරදාන සිට රාගම දක්වා විද්‍යුත්කරණය කිරීම සඳහා රු. මිලියන 16,400 ක්;
- වෙරළබඩ දුම්රිය මාර්ගයේ (Coastal line) මරදාන සිට පානදුර දක්වා විද්‍යුත්කරණය කිරීම සඳහා රු. මිලියන 17,700 ක්
- ඉඩම් අත්පත් කරගැනීම ඇතුළු අනෙකුත් මෙහෙයුම් වියදම් වෙනුවෙන් රු. මිලියන 900 ක්
ද ඇතුළුව රු. මිලියන 80,000 ක් වෙන් කිරීමට යෝජනා කරනවා.
12. ක්ෂුද්‍ර, සුළු හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යවසාය ක්ෂේත්‍රය
ආර්ථිකයේ වේගවත් පරිවර්තනයක් වෙනුවෙන් ක්ෂුද්‍ර, සුළු හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යවසායන්ගේ සංවර්ධනය අත්‍යවශ්‍යම බව අප හඳුනාගෙන තිබෙනවා. ඒ අනුව අප විසින් ඇප රහිත ණය, පොලී රහිත ණය, අඩු පොලී ණය වැනි යෝජනා ක්‍රම ගණනාවක් වෙනුවෙන් පොලී සහනාධාරය වෙනුවෙන් හා බැංකු වෙත ප්‍රති මූල්‍යනය වෙනුවෙන් 2026 වසරේ දී රු. මිලියන 54,136 ක් වෙන් කරනු ලැබුවා. ඒ හරහා රාජ්‍ය හා පෞද්ගලික බැංකු පද්ධතිය විසින් එම ක්ෂේත්‍රයේ ඇති වූ පිබිදීම හේතුකොට ගෙන රු. මිලියන 97,100 ක ණය ලබා දීමට සමත්ව තිබෙනවා. එම ක්ෂේත්‍රයේ ඇතිවූ පිබිදීම හේතුකොට ගෙන මෙම සමස්ත ප්‍රතිපාදනයම මෙම වසරේ ලබා දීමට අපට හැකිව තිබෙනවා.
2027 වසරේ දී ද පොලී සහනාධාරය වෙනුවෙන් හා බැංකු වෙත ප්‍රති මූල්‍යනය වෙනුවෙන් රු. මිලියන 67,687 ක් වෙන් කර තිබෙනවා. මෙමඟින්, රාජ්‍ය හා පෞද්ගලික බැංකු තුළින් රු. බිලියන 174 ක් ව්‍යවසායකයින් වෙත සහනදායී ණය ලෙස ලබා දීමට අපේක්ෂා කරනවා. ඒ තුළ, පහත සඳහන් ණය යෝජනාක්‍රම අන්තර්ගත වනවා.
- ක්ෂුද්‍ර, සුළු හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යවසාය අංශය යළි පණ ගැන්වීම සඳහා වන ප්‍රතිමූල්‍ය සහ පොලී සහන ණය යෝජනා ක්‍රමය (Re-MSME Plus)
- ප්‍රතිමූල්‍ය ණය යෝජනා ක්‍රමය යටතේ ක්ෂුද්‍ර, සුළු හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යවසායවල ප්‍රාග්ධන සහ කාරක ප්‍රාග්ධන අවශ්‍යතා සඳහා 5% ක පොලී අනුපාතයක් යටතේ සහනදායී ණය ලබා දීම සඳහා දැනට වෙන් කර ඇති රු. මිලියන 30,000 ට අමතරව, තවත් රු. මිලියන 20,000 ක ණය ලබාදීම වෙනුවෙන් රජය විසින් පොලී සහනාධාරයක් ලබාදීමට කටයුතු කරන අතර, ඒ සඳහා පළමු අදියර ලෙස රු. මිලියන 200 ක් වෙන් කිරීමට ද යෝජනා කරනවා. ඊට අමතරව අවශ්‍ය වන ප්‍රතිපාදන ලබා දීමට කටයුතු කරනවා.
- මෙම සහනදායි ණය යෝජනා ක්‍රමය සඳහා ධීවර ක්ෂේත්‍රය අදාළ කර ගැනීම වෙනුවෙන්, ක්ෂුද්‍ර, සුළු හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යවසාය නිර්වචනයේ ව්‍යපාරයේ පිරිවැටුම පමණක් සලකමින් ධීවර කර්මාන්තයේ නියැලි ව්‍යවසායන්ට ණය ලබා දීමට යෝජනා කරනවා.
- ආසියානු සංවර්ධන බැංකුවේ මූල්‍ය සහාය මත ක්‍රියාත්මක වන යෝජනාක්‍රම
- සහන පොලී ණය වැඩසටහන් සඳහා පවතින ඉල්ලුම සපුරාලීම වෙනුවෙන් ආසියානු සංවර්ධන බැංකුවේ අරමුදල් සහාය ඇතිව තවත් රු. මිලියන 30,000 ක් ක්ෂුද්‍ර, සුළු හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යවසායවල ප්‍රාග්ධන සහ කාරක ප්‍රාග්ධන අවශ්‍යතා සඳහා ණය ලබාදීමට වෙන් කර තිබෙනවා.
- සුළු හා මධ්‍ය පරිමාණ වී මෝල් හිමියන් සඳහා වන ඔඩපන ණය (Pledge Loan) යෝජනාක්‍රමය
- රජයේ සහතික මිලට වී මිලදී ගැනීම සඳහා සුළු හා මධ්‍ය පරිමාණ වී මෝල් හිමියන් සඳහා වන ඔඩපන ණය යෝජනා ක්‍රමය, පොලී රහිත ණය යෝජනා ක්‍රමයක් ලෙස 2027 වසරේ සිට ක්‍රියාත්මක කිරීමට යෝජනා කරනවා. එම වැඩසටහන හරහා රු. මිලියන 20,000 ක මූල්‍ය පහසුකම් ලබාදීමට අපේක්ෂා කරනවා. මෙම ණය යෝජනා ක්‍රමයේ අතිරේක පොලී සහනය දැරීම සඳහා දැනට වෙන් කර ඇති රු. මිලියන 350 ට අමතරව අවශ්‍යවන ප්‍රතිපාදන ලබා දීමට කටයුතු කරනවා.
- කාන්තා මූලික පවුල් (Women-headed Families) නඟා සිටුවීමේ ණය යෝජනා ක්‍රමය
- කාන්තා මූලික පවුල් ඒකක නඟා සිටුවීම සඳහා විශේෂ වැඩපිළිවෙළක් අත්‍යවශ්‍ය වෙනවා. විශේෂයෙන් ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ජීවත්වන එවැනි පවුල්වල ජීවන තත්ත්වය සාපේක්ෂව පහළ මට්ටමක පවතිනවා. එම පවුල් ආර්ථික වශයෙන් ශක්තිමත් කිරීම සඳහා සමෘද්ධි බැංකුව හරහා 3% සහනදායී වාර්ෂික පොලී අනුපාතිකයක් යටතේ, රු. මිලියන 1 ක් දක්වා කණ්ඩායම් ණය යෝජනා ක්‍රමයක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට යෝජනා කරනවා. මේ සඳහා, පළමු අදියර ලෙස පොලී සහනාධාර ගෙවීම වෙනුවෙන් රු. මිලියන 200 ක් වෙන් කිරීමට යෝජනා කරනවා. ඊට අමතරව අවශ්‍ය වන ප්‍රතිපාදන ලබා දීමට කටයුතු කරනවා. එමඟින් රු. මිලියන 12,500 ක ණය ලබා දීමට අපේක්ෂා කරනවා.
- ග්‍රාමීය ව්‍යවසායන් සවිබල ගැන්වීමේ වැඩසටහන
- ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ව්‍යවසායන් ශක්තිමත් කිරීමට හා අස්වැසුම ප්‍රතිලාභීන් සවිබල ගැන්වීමේ අරමුණින්, ව්‍යවසායකයින්ට සමෘද්ධි බැංකුව හරහා රු. මිලියන 5 ක උපරිමයක් දක්වා 4% ක වාර්ෂික සහන පොලී අනුපාතයක් යටතේ ණය ලබාදීමට අපේක්ෂා කරනවා. මෙම ණය පහසුකම ලබාගැනීමට සුදුසුකම් ලැබීම සඳහා එම ව්‍යවසායකයින් අවම වශයෙන් අස්වැසුමලාභීන් පස් දෙනෙකුටවත් රැකියා අවස්ථා උදාකර දීම අනිවාර්යය වෙනවා. මේ සඳහා පොලී සහනාධාර වෙනුවෙන් රු. මිලියන 200 ක් වෙන් කිරීමට යෝජනා කරනවා. මෙමඟින් රු. මිලියන 5,000 ක ණය ලබා දීමට අපේක්ෂා කරනවා.
- ධීවර කර්මාන්තය ආශ්‍රිත මහා පරිමාණ ව්‍යවසායකයින් සඳහා වන සහනදායී ණය
- අපනයන ශක්‍යතාවන් සහිත මහා පරිමාණ ධීවර කර්මාන්තකරුවන්, මත්ස්‍ය නිෂ්පාදන සැපයුම්කරුවන්, බෝට්ටු නිෂ්පාදකයන් හා ධීවර කර්මාන්තය සඳහා අවශ්‍ය අනෙකුත් ධීවර ආම්පන්න නිෂ්පාදකයන්ට අවශ්‍ය නවීන තාක්ෂණය හා අනෙකුත් යෙදවුම් ලබා ගැනීමට රු. මිලියන 500 ක් දක්වා උපරිම ණය මුදලක් බැංකු හරහා 5% වාර්ෂික පොළී අනුපාතයක් යටතේ ලබාදීමට යෝජනා කරනවා. ඒ සඳහා පොළී සහනාධාර ලෙස රු. මිලියන 1,000 ක් ලබාදීමට යෝජනා කරනවා. මෙමඟින්, රු. මිලියන 15,000 ක ණය ලබාදීමට අපේක්ෂා කරනවා.
- Home- Stay (ගෘහාශ්‍රිත සංචාරක නවාතැන් පහසුකම්) ණය යෝජනාක්‍රමය
- ගෘහාශ්‍රිත සංචාරක නැවතුම්පලවල් පවත්වාගෙන යන ව්‍යාපාර සඳහා එම පහසුකම් වැඩිදියුණු කිරීමට හා අලුතින් ගෘහාශ්‍රිත සංචාරක නැවතුම්පලවල් ආරම්භ කිරීම සඳහා, ව්‍යවසායකයින්ට 3% ක වාර්ෂික පොළී අනුපාතයක් යටතේ උපරිම රු. මිලියන 2 ක් දක්වා සහනදායී ණය ලබාදීමට යෝජනා කරන අතර, ඒ සඳහා අවශ්‍ය පොළී සහනාධාර ගෙවීම සඳහා පළමු අදියර ලෙස රු. මිලියන 100 ක් වෙන් කිරීමට යෝජනා කරනවා. ඊට අමතරව අවශ්‍ය වන ප්‍රතිපාදන ලබා දීමට කටයුතු කරනවා. මෙම ණය යෝජනා ක්‍රමය යටතේ රු. මිලියන 7,500 ක සහනදායී ණය ලබාදීමට අපේක්ෂා කරනවා.
මෙම සමස්ත ණය යෝජනාවලට ඇතුළු වීමට අවශ්‍ය දත්ත හා තොරතුරු මුදල් අමාත්‍යාංශයේ සංවර්ධන මූල්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවේ වෙබ් අඩවියට ඇතුළත් කර තිබෙන අතර 1819 ක්ෂණික ඇමතුම් අංකයක් (hotline) ද හඳුන්වා දී තිබෙනවා.
13. වරාය සංවර්ධනය
පෙරදිග-අපරදිග ගෝලීය මුහුදු මාර්ගයේ අතිශය උපායමාර්ගික පිහිටීමක පවතින, කොළඹ වරාය ලෝකයේ වරායන් අතර 20 වන ස්ථානය හොබවනවා. වරාය හා ඒ ආශ්‍රිත සේවාවන් සංවර්ධනය කිරීම රටේ ආර්ථිකයට ඉහළ වැදගත්කමක් ගෙන දෙනවා. 2040 වර්ෂය වන විට එහි නැව්ගත කිරීමේ සමස්ත ධාරිතාවය අඩි 20 බහාලුම් ඒකක (TEUs) මිලියන 30 ඉක්මවා ඉහළ නැංවීම, ප්‍රති-අපනයන නැව්ගත කිරීම හා සේවා සැපැයුම් මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස සංවර්ධනය කිරීම අපගේ ඉලක්කයයි.
- ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව හා ලෝක බැංකු මූල්‍යනයෙන්, බටහිර පර්යන්තය II කිලෝ මීටර2 කින් යුත් දියකඩනය ඉදිකර බහාලුම් මිලියන 3.2 ක් මෙහෙයවීම සඳහා අවශ්‍ය සංවර්ධනය සිදුකරනවා.
- කොළඹ උතුර වරාය සංවර්ධනය සඳහා මේ වන විටත් සිදුකරමින් පවතින ශක්‍යතා අධ්‍යනය ලබන වර්ෂයේ මුල් භාගයේ දී අවසන් කිරීමට බලාපොරොත්තු වෙනවා. උතුරු වරාය සංවර්ධනයේ තීරණාත්මක සාධකයක් වන කැලණි ගං මෝය ආශ්‍රිත අතිරේක අධ්‍යයනය කඩිනමින් ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා රු. මිලියන 300 ක් වරාය අධිකාරී අරමුදල්වලින් වැය කිරීමට අපේක්ෂා කරනවා.
- කොළඹ වරාය තුළ රාජ්‍ය පෞද්ගලික හවුල්කාරීත්වයෙන් සේවා සැපැයුම් මධ්‍යස්ථානය (Logistic Centre) ස්ථාපිත කිරීම වෙනුවෙන් යෝජනා සඳහා ඉල්ලීම් කැඳවීම (RFP) ඉදිරි මාස 2 තුළ සිදුකරනවා.
- කොළඹ වරායේ නැව් ගමනාගමන කළමනාකරණ පද්ධතිය තාක්ෂණික වශයෙන් සවිමත් කරමින්, විශ්වාසනීය සහ කාර්යක්ෂම සේවාවන් ලබා දීමට සැලසුම් කර තිබෙනවා. ජපන් රජයේ සහයෝගය සහිතව ක්‍රියාත්මක වන, රු. මිලියන 3,578 ක් වන මෙම ව්‍යාපෘතිය ආරම්භ කිරීම සඳහා රු. මිලියන 575 ක් ප්‍රතිපාදන දැනටමත් වෙන් කර තිබෙනවා.
- ඉන්ධන පිරවුම් (Bunkering) ධාරිතාවය
ශ්‍රී ලංකා වරායන් වෙත පැමිණෙන නෞකා සංඛ්‍යාව දිනෙන් දින ඉහළ යාමත් සමඟ, ඉන්ධන පිරවුම් (Bunkering) ධාරිතාවය පුළුල් කිරීමට හා ශක්තිමත් කිරීමටත්, ශ්‍රී ලංකාව තරගකාරී කලාපීය ඉන්ධන පිරවුම් මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස ස්ථාපිත කිරීමටත් විශාල විභවතාවයක් පවතී. ඒ අනුව, ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාවේ (CPC) සහයෝගය ඇතිව, ඉදිකිරීම්-මෙහෙයුම්-පවරාදීමේ (BOT) පදනම මත කොළඹ වරාය තුළ පුද්ගලික අංශයේ දායකත්වය යටතේ මෙට්‍රික් ටොන් 50,000 ක ධාරිතාවයකින් ඉහළ නැංවීමට අපේක්ෂා කරනවා.
- ගාල්ල වරාය කේන්ද්‍ර කර ගනිමින් බංකරින් සේවා සඳහා අවශ්‍ය ගබඩා සහ නල පද්ධතීන් සංවර්ධනය කිරීමට ඛණිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාව සහ පෞද්ගලික අංශය ඒකාබද්ධව කටයුතු කරනවා.
- ත්‍රිකුණාමල වරාය ඉන්ධන ගබඩා කිරීමේ මධ්‍යස්ථානයක් මෙන්ම දකුණු ආසියාතික කලාපයේ බලශක්ති සැපයුම් ජාලයට සම්බන්ධ විය හැකි උපායමාර්ගික මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස සංවර්ධනය කිරීමට හැකියාව පවතිනවා. රාජ්‍ය හා ජාත්‍යන්තර හවුල්කාරීත්වය එක්ව මෙය සංවර්ධනය කිරීමට කටයුතු කරනවා.
- ත්‍රිකුණාමලය ඉහළ ටැංකි අංගනයේ, තෝරාගත් ටැංකි 5 කින් 2 ක අලුත්වැඩියා කටයුතු මේ වන විට අවසන් කර තිබෙනවා. ටැංකි අංගනයේ සිට වරාය දක්වා නව නල මාර්ග පද්ධතියක් ඉදිකිරීම් සැලසුම් කරලා තියෙනවා. මේ සඳහා ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාව විසින් රු. මිලියන 7,375 ක් වැය කිරීමට අපේක්ෂා කරනවා.
- ලංකා ඛණිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාව සහ ලංකා IOC සමාගම ඒකාබද්ධව පිහිටුවා ඇති, ත්‍රිකුණාමල වරායේ ට්‍රින්කෝ පෙට්‍රෝලිම් ටර්මිනල් පුද්ගලික සමාගම සතු ටැංකි 61 න් 29 ක් රාජ්‍ය පෞද්ගලික හවුල්කාරීත්වය යටතේ සංවර්ධනය කිරීමට ආයෝජන යෝජනා (RFP) 2027 වසරේ කැඳවීමට අපේක්ෂා කරනවා.
මෙම සංවර්ධන කටයුතු ක්‍රියාත්මක වූ පසු, ශ්‍රී ලංකාවේ සමුද්‍රීය තරගකාරීත්වය සැලකිය යුතු ලෙස ශක්තිමත් වනු ඇති බවත්, ගෝලීය නැව්ගත කිරීමේ සහ සමුද්‍රීය කර්මාන්තය තුළ මෙරට විවෘත මුහුදේ ඉන්ධන පිරවීම් (Offshore Bunkering) ඇතුළු ප්‍රධාන බලශක්ති මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස ස්ථාපිත වනු ඇති බවත් අප විශ්වාස කරනවා.
14. ගුවන් සේවා ක්ෂේත්‍රයේ යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය
14.1 ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපොළ සංවර්ධනය
වර්තමානය වන විට බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපොළේ පළමු පර්යන්තයේ මගී ධාරිතාව මිලියන 6 ක් පමණ වුවත් ඊට වඩා වැඩි මගීන් ප්‍රමාණයක් හැසිරවීම කරනු ලබනවා. 2032 වන විට මිලියන 16 ක ධාරිතාවක් අවශ්‍ය බවට පුරෝකථනය කර තිබෙනවා. ඒ අනුව, ගුවන් තොටුපොළේ මගී ධාරිතාව වැඩි කිරීම දැනටමත් ප්‍රමාද වී තිබෙනවා. එබැවින්, එය සංවර්ධනය කිරීම අප ප්‍රමුඛතාවක් ලෙස සලකනවා. ඒ අනුව;
- ගුවන් තොටුපොළ හා ගුවන් සේවා සමාගමේ රු. මිලියන 15,000 ක ආයෝජනයෙන් පළමු පර්යන්තයේ ධාරිතාව මිලියන 6 සිට 9 දක්වා වර්ධනය කිරීමේ කටයුතු මේ වන විටත් ආරම්භ කර තිබෙනවා.
- ප්‍රමාදවී තිබෙන දෙවන පර්යන්තයේ ඉදිකිරීම් කටයුතු සඳහා ජපාන ජාත්‍යන්තර සහයෝගිතා නියෝජිතායතනයේ (JICA) සහයෝගය ඇතිව ඉදිකිරීමේ කටයුතු ඉතා ඉක්මණින් ආරම්භ කිරීමට නියමිතව තිබෙනවා.
- ජාත්‍යන්තර ගුවන් මගීන්ට දේශීය ගමනාන්ත වෙත වඩාත් පහසුවෙන් ගමන් කළ හැකි වන පරිදි ශ්‍රී ලංකා ගුවන් සේවා සමාගම (AASL) විසින්, රු. මිලියන 800 ක ආයෝජනයෙන් ගුවන් තොටුපොළ පරිශ්‍රය තුළ දේශීය ගුවන් පර්යන්තයක (Domestic Air Terminal) ඉදිකිරීම් කටයුතු ලබන වසරේ ආරම්භ කරනවා.
- ගුවන් තොටුපොළ ඉදිරිපිට මාර්ගය පුළුල් කිරීමට සහ ගුවන් තොටුපොළ සහ ඒ අවට පවතින රථවාහන තදබදය අවම කිරීම සඳහා ගුවන් පාලමක් (Flyover) ඉදිකිරීමට අවශ්‍ය ශක්‍යතා අධ්‍යයනය සිදුකරනවා. ඒ සඳහා රු. මිලියන 200 ක් වෙන් කිරීමට යෝජනා කරනවා.
- ගුවන් තොටුපොළ තුළ සහ අවට වාහන තදබදය අවම කිරීම සඳහා රු. මිලියන 400 ක වියදමින් ගුවන් තොටුපොළ සහ ගුවන් සේවා සමාගම විසින් සිය වියදමින් නව රථ ගාලක් ඉදිකරනු ලබනවා.
- පුද්ගලික අංශයේ ද දායකත්වය ඇතිව බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපොළ ගුවන් භාණ්ඩ හැසිරවීමේ මධ්‍යස්ථානයක් බවට පරිවර්තනය කිරීම සඳහා ඉදිකිරීම්-මෙහෙයුම්-පවරාදීමේ (BOT) පදනම මත ගුවන් තොටුපොළ තුළ ප්‍රති අපනයනය කිරීමේ මධ්‍යස්ථානයක් සංවර්ධනය කරනවා.
- ගුවන් නියමු පුහුණුව, දේශීය, ව්‍යාපාරික හා කලාපීය ගුවන් සේවා සඳහා රත්මලාන ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපොළ සංවර්ධනය කරනවා. ගුවන් සේවා සුරක්ෂිතතාව තහවුරු කිරීම සඳහා දැනට පවතින ධාවන පථය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට හා මීටර 1,400 සිට මීටර 1,771 දක්වා දීර්ඝ කිරීම වෙනුවෙන් රු. මිලියන 6,000 ක ව්‍යාපෘතියක් ගුවන් තොටුපොළ සහ ගුවන් සේවා සමාගමේ (AASL) අරමුදල්වලින් කිරීමට 2027 වසරේ ආරම්භ කරනවා.
- 2013 වසරේ දී ඩොලර් මිලියන 190 ණය මුදලකින් ඉදිකර, ගුවන් මෙහෙයුම් කටයුතු ආරම්භ කළ මත්තල ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපොළ අද වන විට රු. මිලියන 70,000 කට අධික සමුච්චිත අලාභයක් වාර්තා කර තිබෙනවා. ඒ වගේම, වාර්ෂිකව මෙම අලාභය වර්ධනය වෙනවා. එහෙයින්, ජාත්‍යන්තර සමාගම් සමඟ ඒකාබද්ධව ගුවන් තොටුපොළ මෙහෙයුම් කටයුතු, දත්ත මධ්‍යස්ථාන, ආහාර හා භෝජනාගාර සේවා සහ ගුවන් යානා සේවා හා නඩත්තු යන ක්ෂේත්‍ර සංවර්ධනය සඳහා මේ වන විටත් අභිලාෂයන් කැඳවා (EOI) අවසන්. තෝරාගත් සමාගම් වෙතින් යෝජනා සඳහා ඉල්ලීම් කැඳවීමට (RFP) කටයුතු කරනවා. ලබන වසර තුළ මේ සඳහා අලුත් ආයෝජකයින් තෝරා ගැනීම අපගේ අපේක්ෂා කරනවා.
14.2 දේශීය ගුවන් තොටුපොළ
- සීගිරිය කේන්ද්‍ර කොටගත් සංචාරක ප්‍රවර්ධනය සඳහා, සීගිරිය දේශීය ගුවන් තොටුපොළෙහි මගී පර්යන්තය ඇතුළු පහසුකම් වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා රු. මිලියන 100 ක ප්‍රතිපාදන වෙන් කිරීමට යෝජනා කරනවා.
- චීන වරාය ගුවන් තොටුපොළ මගී පර්යන්තය ඇතුළු පහසුකම් වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා ශ්‍රී ලංකා ගුවන් සේවා සමාගම විසින් 2027 වසරේ දී අවශ්‍ය ආයෝජන සිදුකරනු ලබනවා.
15. කර්මාන්ත, වෙළෙඳ හා ආයෝජන
- වාලච්චේන කර්මාන්තපුරය සංවර්ධනය, පුලියන්කුලම් කර්මාන්තපුරය සඳහා ශක්‍යතා අධ්‍යයන හා මූලික සැලසුම් සකස් කිරීම, ඉංගිරිය, දඹුල්ල, රයිගම –මිල්ලනිය සහ කටුනායක ඇතුළු නව කර්මාන්තපුරවල ඉදිරි සංවර්ධන කටයුතු අවසන් කිරීම, පවතින කර්මාන්තපුරවල යටිතල පහසුකම් වැඩිදියුණු කිරීම, වෙනුවෙන් රු. මිලියන 4,000 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- "ශ්‍රී ලංකා එක්ස්පෝ 2027" ජනවාරි මාසයේ පැවැත්වීම, ජාතික අපනයන සංවර්ධන සැලැස්ම (NEDP) යටතේ හඳුනාගෙන ඇති ප්‍රමුඛතා ක්‍රියාත්මක කරමින් අපනයන විවිධාංගීකරණය, තරගකාරීත්වය සහ ඉහළ වටිනාකම් සහිත අපනයන ප්‍රවර්ධනය කිරීම ඇතුළු කාර්යයන් සඳහා රු. මිලියන 750 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- කර්මාන්ත හා විශ්වවිද්‍යාල අතර සබඳතා පුළුල් කර, පර්යේෂණ හා සංවර්ධනය ප්‍රවර්ධනය කරමින් සහ නව නිෂ්පාදන හා ක්‍රියාවලීන් වාණිජකරණයට සහාය වන දැනුම හා අත්දැකීම් මධ්‍යස්ථානයක් පිහිටුවීම සඳහා ශක්‍යතා අධ්‍යයනයක් සිදු කරනවා.
- උතුරු ප්‍රදේශයේ රැකියා අවස්ථා උදා කිරීම අරමුණින් මේ දක්වා නිෂ්පාදන කටයුතු නවතා දමා තිබූ කුරන්චන්තිව් ලුණු ලේවාය, සීමාසහිත ලුණු සමාගමේ අරමුදල් යොදා නැවත ආරම්භ කරනවා. ඒ සඳහා අවශ්‍ය වන පිවිසුම් මාර්ග ඉදිකිරීම හා සේවා සැපැයුම් වෙනුවෙන් 2026 වසර සඳහා මහා භාණ්ඩාගාරය විසින් රු. මිලියන 236 ක මුදලක් ලබා දී තිබෙනවා.
- ස්වර්ණාභරණ කර්මාන්තය සඳහා බලපත්‍ර නිකුත් කිරීමට අවශ්‍ය නීතිමය ප්‍රතිපාදන ඇතුළත් කරමින් 1993 අංක 50 දරන ජාතික මැණික් හා ස්වර්ණාභරණ අධිකාරිය පනත සංශෝධනය කරනවා.
- මැණික් හා ස්වර්ණාභරණ වෙළෙඳාම, අපනයන පහසුකම්, රසායනාගාර සේවා සහ බලපත්‍ර සේවා එක් ස්ථානයකින් ලබාගත හැකි ජාත්‍යන්තර මැණික් හා ස්වර්ණාභරණ වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථානය (International Gem and Jewellery Trade Hub) පිහිටුවීම සඳහා අවශ්‍ය ඉඩම් අත්පත් කර ගැනීම සිදු කරමින් ඇති අතර, මූලික ශක්‍යතා අධ්‍යයනයක් මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලය මඟින් සිදුකිරීමට අපේක්ෂා කරනවා.
- දැනට කොල්ලුපිටියේ පිහිටා තිබෙන කර්මාන්ත අමාත්‍යාංශය, අමාත්‍යාංශය යටතේ පවතින සියලුම ආයතන එකම ස්ථානයකට ගෙන යමින් නාරාහේන්පිට ගොඩනැඟිල්ල ඉදිකිරීම සඳහා රු. මිලියන 1,860 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
ප්‍රාග්ධන වෙළෙඳපොළ හරහා ආයෝජන දිරිගැන්වීම.
- කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළ හා සම්බන්ධ වී සක්‍රීය ලෙස ගණුදෙනු කරන සංඛ්‍යාව අවුරුදු 18 ට වැඩි ජනගහනයෙන්7% ක් පමණ වේ. එබැවින් "දැනගමු ඉගෙන ගමු ආයෝජනය කරමු" යන දැක්ම යටතේ “සැමට කොටසක්” නමින් නව වැඩසටහනක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට යෝජනා කරනවා. පාසැල් තුළ, උසස් පෙළ හදාරන, 13 ශ්‍රේණියේ, වයස 18 ට වඩා වැඩි දරුවන් සක්‍රීයව කොටස් වෙළෙඳපොළ හා සම්බන්ධ කර ගැනීමේ අරමුණෙන් විධිමත් තෝරා ගැනීමේ පටිපාටියකට අනුව, රු. 10,000/- උපරිමයකට යටත්ව කොටස් කළඹක් ලබා දීමේ ව්‍යාපෘතිය හඳුන්වාදීමට යෝජනා කරනවා.
- ආර්ථිකයට සහ රැකියා උත්පාදනයට ඉහළ දායකත්වයක් දක්වන සුළු හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යවසායන් කොටස් වෙළෙඳපොළේ ලැයිස්තුගත කිරීම දිරි ගැන්වීමට ක්‍රමවේදයක් (SME Listing Support Mechanism) හඳුන්වාදීමට යෝජනා කරනවා.
- ඉහත යෝජනාවන් වෙනුවෙන් කොළඹ කොටස් හුවමාරුව රු. මිලියන 250 ක් යොදවන අතර, ඒ සඳහා අමතර රු. මිලියන 500 ක් වෙන් කිරීමට යෝජනා කරනවා.
ඛණිජ සම්පත්
රට තුළ පවතින ඛණිජ සම්පත් තවමත් නියමාකාරයෙන් අප ආර්ථිකයට එක් කරගැනීමට අසමත්ව තිබෙනවා. ඛනිජ සම්පත් ආශ්‍රිත කර්මාන්ත පද්ධතියක් ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා විශාල ශක්‍යතාවක් අප රට තුළ පවතිනවා. එම ඛනිජ සම්පත්වල ශක්‍යතාව අධ්‍යයනය හා ඛනිජ සම්පත් මඟින් ලැබෙන ප්‍රතිලාභ දේශිය ආර්ථිකයට එක් කිරීම සඳහා අවශ්‍ය පියවර ඛණිජ සම්පත් ජාතික ප්‍රතිපත්තිය තුළ ඉදිරිපත් කර තිබෙනවා. භූ විද්‍යා සමීක්ෂණ හා පතල් කාර්යංශය විසින් ඛනිජ සම්පත්වල මුලික ශක්‍යතාව අධ්‍යනයන් සිදු කිරීමට අවශ්‍ය පියවර ගන්නා අතර ඛනිජ නිධි ගවේෂණය සඳහා ජාත්‍යන්තර වශයෙන් විශේෂඥ තාක්ෂණික දැනුම ලබා ගැනීමට කටයුතු කරනවා.
- අක්කර 102 ක වපසරියක පවතින කහටගහ මිනිරන් පතලේ පවතින මිනිරන් සංචිතයේ ප්‍රමාණය පිළිබඳව ගවේෂණය භූ විද්‍යා සමීක්ෂණ හා පතල් කාර්යාංශය හා එක්ව සිදු කිරීමට නියමිතය. එම සංචිත ප්‍රමාණය හඳුනා ගත් පසු මිනිරන් කැණිම් හා සැකසුම් කටයුතු ද ඇතුළුව මිනිරන් අගය එකතු කිරීමේ ව්‍යාපෘතිය සඳහා සුදුසු ආයෝජකයෙකු හඳුනා ගැනීමට අදාළව ඉදිරි කටයුතු සිදු කිරීමට නියමිතය.
- ලංකා මිනරල් සෑන්ඩ්ස් ලිමිටඩ් සඳහා නැගෙනහිර වෙරළ තීරයේ ඛනිජ වැලි සහිත ග්‍රිඩ් 58 ක් වෙන් කිරීම සඳහා අමාත්‍ය මණ්ඩල අනුමැතිය ලබා දී තිබෙනවා. ලංකා මිනරල් සෑන්ඩ්ස් ලිමිටඩ් මඟින් කැණිම් කරන ඛනිජ වැලි සඳහා අගය එකතු කිරීමේ කර්මාන්තයකට ආයෝජකයෙකු තෝරා ගැනීම සඳහා අමාත්‍ය මණ්ඩලය විසින් සාකච්ඡා සම්මුති කමිටුවක් සහ ව්‍යාපෘති කමිටුවක් පත්කර තිබෙනවා.
- නාත්තණ්ඩිය ප්‍රදේශයේ පිහිටි අක්කර 40 ක ප්‍රමාණයක පවතින සිලිකා වැලි නිධිය ආශ්‍රිතව ගවේශණ මේ වන විටත් සිදුකරනවා. අදාළ ඛනිජ සම්පත් විභවතාවය හඳුනා ගැනීමෙන් අනතුරුව 2027 වසරේ දී සුදුසු ආයෝජකයෙකු හඳුනා ගැනීමට කටයුතු කරනවා.
- වැල්ලවාය ප්‍රදේශයෙහි පිහිටි කොටිගම්බොක්ක තිරුවානා නිධිය ආශ්‍රිතව මෙට්‍රික් ග්‍රිඩ් ඒකක 28 ක ප්‍රදේශයක් හඳුනාගෙන තිබෙනවා. එම තිරුවානා නිධිය කැණිම් කිරීම සහ අගය එකතු කිරීමේ ව්‍යාපෘතිය සඳහා සුදුසු ආයෝජකයෙකු 2027 වසරේ දී හඳුනා ගැනීමට අදාළව කටයුතු කරනවා.
16. ධීවර කර්මාන්තය
ධීවර කර්මාන්තය රටේ ආහාර සුරක්ෂිතතාව තහවුරු කරන, දේශීය ප්‍රෝටීන අවශ්‍යතාවෙන් වැඩි ප්‍රතිශතයක් සපුරාලන සහ ධීවර ප්‍රජාවගේ ජීවනෝපාය නංවාලන ප්‍රධානතම කර්මාන්තයක්. නූතන තාක්ෂණය, විද්‍යාත්මක කළමනාකරණය සහ ධීවර ජනතාවගේ සුභසාධනය මුල් කරගත් නවීන ප්‍රවේශයක් හරහා ධීවර ක්ෂේත්‍රය වඩාත් ඵලදායී සහ තිරසර ක්ෂේත්‍රයක් බවට පත් කිරීමට අප අපේක්ෂා කරනවා. ඒ අනුව, ඩොලර් මිලියන 300 ක් වන අපගේ අපනයන ආදායම 2030 වන විට ඩොලර් මිලියන 600 ක් දක්වා වර්ධනය කිරීමට සැලසුම් කර තිබෙනවා. ධීවර වරායන් සංවර්ධනය, නාරා ආයතනයේ ධීවර කර්මාන්තයට අදාල නව පර්යේෂණ සිදු කිරීම ශක්තිමත් කිරීම, මිරිදිය ධීවර කර්මාන්තය ප්‍රවර්ධනය කිරීම ඇතුළු ධීවර කර්මාන්තය නඟා සිටුවීම සදහා රු. මිලියන 6,200 ක් වෙන්කොට තිබෙනවා.
- උතුරු පළාතේ ධීවර කර්මාන්තයට අවශ්‍ය යටිතල පහසුකම්, නැංගුරම් පොළ හා පේසාලේ ධීවර වරාය සංවර්ධනය කිරීම සදහා රු. මිලියන 5,000 ක් වෙන් කිරීමට යෝජනා කරනවා.
- හලාවත, වෙල්ලමංකර ධීවර වරාය සංවර්ධන කටයුතු සඳහා රු. මිලියන 300 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- ගන්දර ධීවර වරාය සංවර්ධන කටයුතු සඳහා රු. මිලියන 1,500 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- පෑලියගොඩ මත්ස්‍ය වෙළෙදපොළ මේ වන විට විධිමත් කසල බැහැර කිරීමේ ක්‍රමවේදයක් නොමැති වීම, ප්‍රමාණවත් පරිදි ශීතාගාර පහසුකම් නොතිබීම, සනීපාරක්ෂක පහසුකම් ප්‍රමාණවත් නොවීම ආදී ගැටළු රාශියකට මුහුණ දී ඇත. එම ගැටළු විසඳීම සඳහා රු. මිලියන 1,000 ක් හිමිකම් ප්‍රාග්ධනයක් ලෙස ලබා දීමට යෝජනා කරනවා. මෙම මධ්‍යස්ථානය නව ව්‍යාපාරික ව්‍යුහයක් යටතේ කළමනාකරණය කිරීමට බලාපොරොත්තු වෙනවා.
- දැල් ආම්පන්න නිෂ්පාදනය හා අළුත්වැඩියාව සිදු කරනු ලබන නෝර්ත් සී ආයතනය සදහා නව තාක්ෂණික පහසුකම් ශක්තිමත් කිරීමට අවශ්‍ය යන්ත්‍රසූත්‍ර මිලදී ගැනීමට හා නව දැල් නිෂ්පාදන හා අළුත්වැඩියා කිරීමේ මධ්‍යස්ථානයක් ඉදි කිරීම සදහා රු. මිලියන 500 ක ප්‍රතිපාදන හිමිකම් ප්‍රාග්ධනයක් ලෙස ලබා දීමට යෝජනා කරනවා.
- මිරිදිය ධීවර කර්මාන්තයට අදාලව සංවර්ධන කටයුතු සිදුකරනු ලබන පොලොන්තලාවේ ජලජීවී වගා සංවර්ධන මධ්‍යස්ථානය, සංවර්ධනය කිරීම සඳහා රු. මිලියන 300 ක් වෙන් කිරීමට යෝජනා කරනවා.
- ලංකා ධීවර සංස්ථාව සතු අලෙවිසැල් සංවර්ධනය කිරීම සදහා රු. මිලියන 200 ක් හිමිකම් ප්‍රාග්ධනයක් ලෙස ලංකා ධීවර සංස්ථාව වෙත ලබා දීමට යෝජනා කරනවා.
- මිරිදිය ජලාශයන්හි කූඩු තුල මත්ස්‍ය වගාව වැඩි අස්වැන්නක් ලබා දෙන බව නියමු ව්‍යාපෘති මඟින් තහවුරු වී තිබෙනවා. තවදුරටත් කූඩු තුළ මත්ස්‍ය වගාව ප්‍රචලිත කිරීම වෙනුවෙන් ධීවර ජනතාවට සහන සැලසීම සඳහා රු. මිලියන 250 ක් වෙන් කිරීමට යෝජනා කරනවා.
- ධීවර ක්ෂේත්‍රයේ තෝරා ගත් මහා පරිමාණ ව්‍යාපෘති ඉලක්ක කොට සංවර්ධන අවශ්‍යතා ඇගයීම හා ශක්‍යතා අධ්‍යයනයන් සිදුකිරීම සඳහා රු. මිලියන 300 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- සාගර සමීක්ෂණ, වාසස්ථාන සිතියම්ගත කිරීම, මත්ස්‍ය සම්පත් තක්සේරු කිරීම, නිරීක්ෂණ දත්ත රැස් කිරීම, රසායනාගාර විශ්ලේෂණ සහ පරිසර පද්ධති ප්‍රතිස්ථාපන කටයුතු තුළින් ධීවර සම්පත් කළමනාකරණය සඳහා වන තිරසර සංවර්ධන ව්‍යාපෘති සඳහා රු. මිලියන 1,000 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- ධීවර කර්මාන්තයේ යෙදෙන ධීවරයෙක් කර්මාන්තයේ නියුතුව සිටිය දී ආපදාවක් හේතුවෙන් සිදුවන හදිසි මරණයක දී ලබාදෙන වන්දි මුදල රු. මිලියන 1 සිට රු. මිලියන 2 ක් දක්වා වැඩි කිරීමට යෝජනා කරනවා.
17. කෘෂිකර්මාන්තය
ග්‍රාමීය ජනතාවගේ ප්‍රධාන ජීවනෝපායයන් ගොවිතැන හා බැඳී පවතිනවා. කෘෂිකර්මාන්තයේ ශ්‍රම බලකායෙන් 23.9% ක් ද භූමි පරිහරණයෙන් 39% ක් පමණ ද, රාජ්‍ය ආයෝජන සහ සහනාධාර සඳහා පසුගිය වසර කිහිපයේ දී වාර්ෂිකව රු. බිලියන 200 කට අධික ප්‍රමාණයක් යොදා තිබුණ ද, ජාතික ආර්ථිකයට ඔවුන්ගේ දායකත්වය 8.4% කට ආසන්න අගයක් ගන්නවා. මෙම දත්තවලින්ම පෙන්නුම් කරනු ලබන්නේ ගොවිජන ජීවිතයේ ගැටලුවයි. මෙම ක්ෂේත්‍රය, රැඩිකල් නව පරිවර්තනයකට ලක් නොකර මෙම අර්බුදයෙන් මිදීමට නොහැකි වෙනවා.
- මහා පරිමාණ කෘෂි නිෂ්පාදනය සහ ඒවායේ ගුණාත්මක බව ඉහළ නැංවීම, කෘෂි අගයදාමයන්ගේ කාර්යක්ෂමතාවය වැඩි දියුණු කිරීම, වෙළෙඳපොළ පුළුල් කිරීම සඳහා පෞද්ගලික අංශයේ ආයෝජන දිරිමත් කරනවා.
- වගා නොකරන හෝ ඵලදායීතාවය අඩු කුඹුරු ඉඩම් නිවැරදි සමීක්ෂණයකින් හඳුනාගත් පසු ක්ෂේත්‍ර භෝග හෝ ස්ථාවර වගාවන් සඳහා යෙදවීමට කූඹුරු ඉඩම් අයිතිකරුවන්ට නිදහස ලබා දීමට යෝජනා කරනවා. එම තෝරාගත් භූමිවල, වගාවන් දිරි ගැන්වීමට රු. මිලියන 1,550 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- කෘෂිකාර්මික යෙදවුම් තොග වශයෙන් මිලදී ගැනීම, පළිබෝධ සහ රෝග පාලනය ඒකාබද්ධව සිදු කිරීම, ජල සම්පත් උපරිම කාර්යක්ෂමතාවයකින් යුතුව භාවිත කිරීම, වෙළෙඳපොළෙහි සිදුවන මිල ඒකාධිකාරයන්ට මුහුණ දීම, ඵලදායීතාව ඉහළ නැංවීම සඳහා තනි තනිව වගාවන් සිදු කිරීම වෙනුවට, සාමූහික "යාය" නිෂ්පාදන ප්‍රවේශයක් හඳුන්වා දෙනවා. එහි ආරම්භ පියවර වශයෙන් රු. මිලියන 400 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- ග්‍රාමීය කෘෂිකාර්මික සංවර්ධනය උදෙසා ගොවිජන සේවා මධ්‍යස්ථාන, ඩිජිටල් යටිතල පහසුකම් ස්ථාපනය කිරීම, යන්ත්‍රෝපකරණ සංචිත ඇති කිරීම, ගොවි ජනතාව සවිබල ගැන්වීම, තථ්‍ය කාලීන (real-time) තොරතුරු හුවමාරු කර ගත හැකි ඩිජිටල් වේදිකාවක් ස්ථාපිත කිරීම ආදී 'සියලු සේවා සපයන එක මධ්‍යස්ථානයක්' (One-Stop Shops) බවට පරිවර්තනය කරනවා. මෙය, ප්‍රධාන කෘෂි දිස්ත්‍රික්ක 5ක නියමු ව්‍යාපෘතියක් ආරම්භ කිරීමට රු. මිලියන 250 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- 2026 වසරේ දී වී වියලන යන්ත්‍ර ලබා ගැනීමට දැනටමත් තෝරාගෙන ඇති හා දැනටමත් යන්ත්‍ර ධාරිතාවය ඇති සමූපාකාර සමිතිවලට කඩිනමින් ක්‍රියාත්මකව වී අලෙවි මණ්ඩලය සතු වී මිලදී ගෙන වෙළෙඳපොළට මුදා හැරීමට කටයුතු කිරීම පහසු කරවීම සඳහා අනුමත ක්‍රමවේදයක් යටතේ අවශ්‍ය කාරක ප්‍රාග්ධන අවශ්‍යතා සපුරාගැනීම සඳහා ප්‍රමුඛතාවය දී සහ සමූපාකාර සමිතිවලට සහල් නිෂ්පාදනයට අවශ්‍ය යන්ත්‍ර මිලදී ගැනීම සඳහා දැනට ආහාර සුරක්ෂිතතාවය සඳහා වෙන් කර ඇති රු. මිලියන 700 ට අමතරව රු. මිලියන 300 ක මුදලක් යෝජනා කරනවා.
- රසායනික පොහොර හා කාබනික පොහොර ඒකාබද්ධ භාවිතය ප්‍රවර්ධනය කිරීම, වගා ඵලදායීතාවය වර්ධනය කිරීම, පසෙහි ගුණාත්මකභාවය පෝෂණ තත්ත්වය ශක්තිමත් කිරීම සඳහා ඒකාබද්ධ ශාක පෝෂක කළමනාකරණ පද්ධතියක් (IPNM) අවශ්‍ය වෙනවා. මේ සඳහා වසර 4 ක ව්‍යාපෘතියක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට යෝජනා කරන අතර, 2027 වසර සඳහා ආරම්භයක් වශයෙන් රු. මිලියන 47 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- පොහොර සහනාධාරය වී වගාව සඳහා හෙක්ටයාරයක් වෙනුවෙන් රු. 30,000 ක් ලබා දීමට අපේක්ෂිත අතර ඒ සඳහා රු. මිලියන 44,000 ක් වෙන් කර තිබෙනවා. මෙම වී වගාව හෙක්ටයාරයක් සඳහා රු. 30,000 ක් වූ සහනාධාරය, කුඹුරුවල වගා කරන අනෙකුත් භෝග සඳහා ද 2026/27 මහකන්නයේ සිට ලබා දෙනවා.
- කුරුඳු කර්මාන්තයේ ඵලදායීතාවය, ගුණාත්මකභාවය සහ ගෝලීය වෙළෙඳපොළ ප්‍රවේශය ඉහළ නැංවීම ඉලක්ක කර ගත්, සමස්ත අගය දාමයම වර්ධනය කිරීම සඳහා රු. මිලියන 400 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
17.1 පශු සම්පත්
- ජාතික පශු සම්පත් සංවර්ධන මණ්ඩලයෙහි හඳුනාගත් ගොවිපළවල්, "අභිජනන ගොවිපොළ" ලෙස සංවර්ධනය කර පවත්වාගෙන යාමට අපේක්ෂා කරනවා. නිකවැරටිය ගොවිපළෙහි “කිරි ගව සහ මී ගවයන්” සඳහා ද, හොරකැලේ ගොවිපළෙහි “ඌරන්” සඳහා ද, සිරින්ගපාත ගොවිපළෙහි “බැටළුවන්” සඳහා ද, විශේෂිත න්‍යෂ්ටික ගහනයන් (Nucleus Herds) ස්ථාපනය කිරීමට අවශ්‍ය වන ඉහළ ජානමය ගුණාත්මයෙන් යුත්, මූලික අභිජනන සත්ත්ව ගහනයන් ආනයනය කිරීම සඳහා රු. මිලියන 1,800 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- බස්නාහිර සහ වයඹ පළාත් කේන්ද්‍ර කර ගනිමින් කුකුළු මස් හා කුකුළු මස් ආශ්‍රිත අතිරේක නිෂ්පාදන, විදේශ වෙළෙඳපොළ වෙත අපනයනය සඳහා විශේෂිත වූ ආර්ථික කලාපයක් පිහිටුවීමට ශක්‍යතා අධ්‍යයනයක් වෙනුවෙන් ප්‍රතිපාදන වෙන් කර තිබෙනවා.
- යුරෝ මිලියන 57 ක මුදලක් වැය කර එහෙත් දීර්ඝ කාලයක් අත්හිටුවා තිබූ මිල්කෝ බඩල්ගම නව කිරි සැකසුම් කර්මාන්තශාලාවේ ඉදිකිරීම් කටයුතු නැවත ආරම්භ කිරීම සඳහා රු. මිලියන 3,000 ක ප්‍රතිපාදන 2026 වර්ෂයේ දී ලබා දුන්නා. එහි වැඩ අවසන් කර මිල්කෝ කර්මාන්ත ශාලාව එහි ස්ථාපිත කිරීම වෙනුවෙන් 2027 වසර සඳහා රු. මිලියන 3,000 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
2015 දී ආරම්භ කොට 2019 දී අවසන් කිරීමට තිබූ මෙම ව්‍යාපෘතිය, දීර්ඝ කාලයක් අත්හිටුවා තිබීම හේතුවෙන් යන්ත්‍රෝපකරණ හා ඉදිකිරීම්වලට හානි සිදුවීම, අතිරේක ප්‍රතිසංස්කරණ වියදම් ඇතිවීම, යන්ත්‍රෝපකරණ කොටස්වල මිල ඉහළ ගොස් තිබීම සහ කොන්ත්‍රාත්කරු විසින් ප්‍රමාද හිමිකම් ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කිරීම වැනි ගැටලු රැසක් මතුව තිබෙනවා. මේ වන විට මිල්කෝ සමාගම විසින් කොන්ත්‍රාත්කරු වන ඩෙන්මාර්කයේ DESMI සමාගම සමඟ ගැටළු විසඳා ගැනීම සඳහා සාකච්ඡා ආරම්භ කර තිබෙනවා
- පුත්තලම, මන්නාරම හා මඩකලපුව ඇතුළු දිස්ත්‍රික්කවල එළු ගොවිපලවල් ස්ථාපිත කිරීම සඳහා, එම ගොවීන් වෙත සහන සැලසීම වෙනුවෙන් දැනට වෙන් කර ඇති රු. මිලියන 200 ට අමතරව තවත් රු. මිලියන 300 ක් වෙන් කිරීමට යෝජනා කරනවා.
17.2 වාරි අංශය
කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනය ඉහළ නැංවීම, ආහාර සුරක්ෂිතතාවය තහවුරු කිරීම, ග්‍රාමීය ජනතාවගේ ජීවනෝපාය ශක්තිමත් කිරීම සහ දේශගුණික විපර්යාස හමුවේ ජල සම්පත් කාර්යක්ෂමව කළමනාකරණය කිරීම සඳහා ශක්තිමත් වාරිමාර්ග පද්ධතියක් සංවර්ධනය කර පවත්වාගෙන යාම අත්‍යවශ්‍ය වෙනවා. මෙම අයවැය තුළින්, වාරිමාර්ග සංවර්ධනය වෙනුවෙන් ප්‍රමාණවත් හා ප්‍රමුඛතාගත මූල්‍ය ප්‍රතිපාදන වෙන් කරමින්, ක්‍රියාත්මක වෙන වාරි සංවර්ධන කටයුතු වේගවත් කිරීමටත් නව ව්‍යාපෘති ආරම්භ කිරීමටත් රු. මිලියන 77,000 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- “දිට්වා” හානියට පත් එල්ලංගා වැව් පද්ධති සහ ඒ හා අනුබද්ධ සුළු වාරි යටිතල පහසුකම් සහ කෘෂි මාර්ග ප්‍රතිසංස්කරණය සඳහා රු. මිලියන 21,000 ක් ඇස්තමේන්තුකර තිබෙනවා. එම වැඩසටහන් දිට්වා ප්‍රතිපාදනවලින් 2026 වසරේ ආරම්භ කරන ලද අතර අවශ්‍ය ඉතිරි ප්‍රතිපාදන 2027 වසරේ ලබා දෙනවා.
- යාපනය අර්ධද්වීපයේ ජනතාවගේ ජල සුරක්ෂිතතාව වැඩිදියුුණු කිරීම සඳහා 2018 වර්ෂයේ දී යාපනය වාරිමාර්ග ව්‍යාපෘතිය පිළිබඳව ශක්‍යතා අධ්‍යයනයක් සිදුකර ඇති නමුත් එය මෙතෙක් ක්‍රියාවට නැංවී නැහැ. මෙම ව්‍යාපෘති ඇතුළු තවත් ශක්‍යතා අධ්‍යයනයන් වෙනුවෙන් රු. මිලියන 75 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- අනුරාධපුර, වව්නියාව සහ මන්නාරම දිස්ත්‍රික්කවල කෘෂිකාර්මික හා සමාජයීය සංවර්ධනය උදෙසා දැනටමත් ඉදිකිරීම් ආරම්භ කර ඇති පහළ මල්වතු ඔය ව්‍යාපෘතියේ කටයුතු වේගවත් කිරීම සඳහා රු. මිලියන 7,500 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- මඩකලපුව හා අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ ජල අවශ්‍යතා සපුරාලීමටත්, ගංවතුර අවදානම අවම කිරීමටත්, මුන්දෙනි ආරු ගංගා ද්‍රෝණි සංවර්ධන ව්‍යාපෘතිය ආරම්භ කිරීම සදහාත් රු. මිලියන 1,000 ක් වෙන් කිරීමට යෝජනා කරනවා.
- හම්බන්තොට කර්මාන්තපුරය හා ඒ ආශ්‍රිත ප්‍රදේශවල ජල විභවතාවය 2040 වන විට ඝන මීටර් මිලියන 115 ක් පමණ වේ. ගෘහස්ත සහ කාර්මික අවශ්‍යතා සඳහා වසරකට ආසන්න වශයෙන් ඝන මීටර් මිලියන 115 ක (MCM) අමතර ජල අවශ්‍යතාවයක් පවතී. මෙම අවශ්‍යතාවට විසඳුම් සෙවීම සඳහා, රක්වාන ගඟ, සමනලවැව ජලාශයේ අමතර ඵලදායී ජල ධාරිතාව සහ කිරිඳි ඔය ද්‍රෝණියට පවතින උමා ඔය ජල හුවමාරුව ඇතුළු ජල මූලාශ්‍ර හඳුනාගෙන ඇති අතර, ඒ පිළිබඳව ඒකාබද්ධ ජල තුලිතතා සහ පූර්ව ශක්‍යතා අධ්‍යයනයක් කිරීම සදහා අවශ්‍ය ප්‍රතිපාදන වෙන් කර තිබෙනවා.
- වෑමැඩිල්ල ජලාශයේ අතිරික්ත ජලය කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ මී ඔය ද්‍රෝණිය වෙත හරවා යැවීම සඳහා වූ වයඹ ඇල ව්‍යාපෘතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම, වසර 50 කට වැඩි කාලයක් පැරණි රාජාංගණය උස්සාන වාරිමාර්ග ක්‍රමය නවීකරණය කිරීම, නවතා දමා ඇති සියඹලන්ගමුව ඔයේ සිට මහගල්ගමුව ඔය දක්වා පෝෂක ඇළෙහි වැඩ කටයුතු නිම කිරීම, ගම්පහ නගර ගංවතුර අවම කිරීම වැනි වාරි ව්‍යාපෘති සඳහා රු. මිලියන 5,000 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- උතුරු මැද මහ ඇළ ව්‍යාපෘතිය ද ඇතුළත් මහවැලි ජල සුරක්ෂිතතා සහ ආයෝජන වැඩසටහන් වෙනුවෙන් රු. මිලියන 19,500 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ ජල අවශ්‍යතා සපුරාලීම අරමුණු කරගත් කුඹුක්කන් ඔය ජලාශ ව්‍යාපෘතිය සහ අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ ජල සැපයුම වැඩිදියුණු කිරීම අරමුණු කරගත් හැඩඔය ජලාශ සංවර්ධන ව්‍යාපෘති නැවත ආරම්භ කිරීමට ශක්‍යතා අධ්‍යනයන් කිරීමට බලාපොරොත්තු වෙනවා. මෙවැනි වාරිමාර්ග ව්‍යාපෘතිවල මූලික කටයුතු සඳහා අමතර රු. මිලියන 200 ක් වෙන් කිරීමට යෝජනා කරනවා.
වැව්, අමුණු, ඇල වේලි ප්‍රතිසංස්කරණය
- සුළු පරිමාණ වාරි ක්‍රම මඟින් වී හා අතිරේක ආහාර බෝග වගාව සඳහා අවශ්‍ය ජල සම්පාදනය, භූගත ජල මට්ටම සංතෘප්තව පවත්වාගෙන යාම, මිරිදිය ධීවර කර්මාන්තය පවත්වාගෙන යාම සඳහා පහසුකම් සැලසීම මෙන්ම ග්‍රාමීය ප්‍රජාවගේ ජල පරිභෝජන අවශ්‍යතා ද සපයමින් ජන ජීවිතය සමඟ බද්ධව පවතිනවා. සුළු වාරි ක්‍රම සවිමත්ව පවත්වාගෙන යාම සඳහා ගොවිජන සංවර්ධන දෙපාර්තමේන්තුව වෙත රු. මිලියන 2,000 ක් මෙවර අයවැයෙන් වෙන් කර තිබෙනවා. මීට අමතරව පළාත් සභා යටතේ ක්‍රියාත්මක වැව්, අමුණු හා ඇළ මාර්ග ප්‍රතිසංස්කරණය හා නඩත්තුව වෙනුවෙන් රු. මිලියන 7,500 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- වාරි මහිම - අපේ උරුමය වැඩසටහන යටතේ සුළු වාරිමාර්ග සංවර්ධනය සඳහා රු. මිලියන 2,500 ක් වෙන් කර ඇති අතර, දිට්වා ආපදාවෙන් හානියට පත් සුළු වාරි ක්‍රම ප්‍රතිසංස්කරණය සඳහා රු. මිලියන 1,500 ක් ද වෙන් කර තිබෙනවා.
මේ ඇතුළු සුළු වාරි ක්‍රම පවත්වාගෙන යාම හා සංවර්ධනය සඳහා ඍජුවම රු. මිලියන 15,000 ක් පමණ වෙන් කර තිබෙනවා.
17.3 ඉඩම්
- දැනට ක්‍රියාත්මත වෙමින් පවතින බිම්සවිය වැඩසටහන තවදුරටත් ශක්තිමත් කිරීම සඳහා 2027 වර්ෂයේ දී රු. මිලියන 800 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- ඉඩම් හිමිකම් ලියාපදිංචි කිරීම, ඉඩම් ලේඛන ඩිජිටල්කරණය සහ ඉඩම් තොරතුරු පද්ධති නවීකරණය කිරීම සඳහා වන වැඩසටහන් ද අඛණ්ඩව ක්‍රියාත්මක කෙරෙනු ඇති අතර ඒ සඳහා රු. මිලියන 140 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- රජයේ මිනින්දෝරු දෙපාර්තමේන්තුව සතුව දෘඩ පිටපත් වශයෙන් පවතින ඉඩම් කැබලි මිලියන5කට අදාළ සැලසුම් ඩිජිටල්කරණය කර, ඉඩම් තොරතුරු පද්ධතිය සමඟ ඒකාබද්ධ කිරීමේ වැඩසටහන ද 2027 වර්ෂයේ ක්‍රියාවට නැංවීමට අපේක්ෂා කරනවා. මේ සඳහා ප්‍රතිපාදන වෙන් කර තිබෙනවා.
18. වැවිලි අංශය
මේ වන විට වැවිලි අංශය මඟින් උත්පාදනය කෙරෙන ඩොලර් බිලියන 3 ක් වූ අපනයන ආදායම, 2030 වන විට ඩොලර් බිලියන 5 ක් දක්වා ඉහළ නැංවීමට අපේක්ෂා කරනවා. ඒ සඳහා 2027 වැවිලි අංශයේ සංවර්ධනය වෙනුවෙන් රු. මිලියන 13,000 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- තේ නිෂ්පාදනයට 70%ක පමණ දායත්වයක් සපයන කුඩා තේ වතු අංශයේ සමස්ත ඵලදායීතාවය ඉහළ නැංවීම ඉලක්ක කර ගනිමින් ඒකාබද්ධ ප්‍රවේශයක් තුළින් දකුණ, සබරගමුව, වයඹ, බස්නාහිර, ඌව හා මධ්‍යම යන පළාත් ආවරණය වන පරිදි තේ ගම්මාන 500 ක් ඇති කිරීමේ වැඩසටහන ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා රු. මිලියන 730 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- කිරි නොකපා අතහැර දමා ඇති පරිණත රබර් වගාවන් පුනරුත්ථාපනය සඳහා වෙන් කර ඇති රු. මිලියන 500 ට අමතරව, සුදුසු ජල කළමනාකරණ තාක්ෂණයන් හඳුන්වාදීම මඟින් සාම්ප්‍රදායික නොවන ප්‍රදේශවල රබර් ඵලදායීතාව ඉහළ නැංවීම, රබර් දැවවල වාණිජමය ප්‍රයෝජන හඳුනාගැනීමේ පර්යේෂණ සිදුකිරීම සහ රබර් කර්මාන්තය ආශ්‍රිත රසායනාගාර යටිතල පහසුකම් වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා ප්‍රතිපාදන වෙන් කර තිබෙනවා.
- ඵලදායීතාවය අඩු පොල් වතුවල ඵලදායීතාවය ඉහළ නැංවීම සඳහා පොල් පුරුත්ථාපන ව්‍යාපෘතියට රු. මිලියන 2,500 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- තල් කර්මාන්තයේ අගය දාම වැඩිදියුණු කිරීම, සුළු හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යවසාය (SME) ප්‍රවර්ධනය සහ නවෝත්පාදනය තුළින් ශ්‍රී ලංකාවේ තල් කර්මාන්තයේ තිරසර පරිවර්තනයක් ඇති කිරීමේ වැඩසටහනක් උතුර, නැගෙනහිර, දකුණ (හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කය) හා වයඹ (පුත්තලම දිස්ත්‍රික්කය) යන පළාත් කේන්ද්‍රකරගෙන ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා රු. මිලියන 100 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- වැවිලි ශ්‍රම බලකායේ ඵලදායීතාවය ඉහළ නැංවීමේ අරමුණෙන් ක්ෂේත්‍ර විවේකාගාර ඉදිකිරීම, වැසිකිළි පහසුකම් වැඩිදියුණු කිරීම සහ ප්‍රජාශක්ති මධ්‍යස්ථාන ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම ඇතුළු යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය සඳහා රු. මිලියන 3,000 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- කුඩා තේ ඉඩම්වල තේ නැවත වගාව සහ පාළු සිටුවීම සඳහා කුඩා තේ වතු හිමියන්ට සහනාධාර ලබා දීම වෙනුවෙන් 2027 අයවැය මඟින් රු. මිලියන 820 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- තේ වගාවේ පොහොර යෙදීම අඛණ්ඩව ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා කුඩා තේ වතු හිමියන් ලබා ගන්නා පොහොර මිටියකට රු. 4,000 ක සහනාධාරයක් ලබා දීම සඳහා රු. මිලියන 5,000 ක් වෙන් කිරීමට යෝජනා කරනවා.
- රබර් වගාකරුවන් දිරිගැන්වීම, නව වගාව සහ නැවත වගාව සඳහා සහන ලබා දීම සහ සාම්ප්‍රදායික නොවන ප්‍රදේශවල රබර් වගාව ප්‍රචලිත කිරීම සඳහා රු. මිලියන 650 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- රබර් වතුවල පොහොර භාවිතය අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යාම සඳහා පොහොර මිටියක් වෙනුවෙන් රු. 4,000 ක පොහොර සහනාධාරයක් ලබා දීමට රු. මිලියන 1,000 ක් වෙන් කිරීමට යොජනා කරනවා.
- වතු සේවකයින් සඳහා ගිය වසරේ ලබා දුන් දිනකට රු. 200 ක් වූ දිරි දීමනාව, 2027 වසරේ දීත් ලබාදීමට ප්‍රතිපාදන වෙන් කර තිබෙනවා.
- ප්‍රාදේශීය වැවිලි සමාගම් බදු ගිවිසුම් 2045 වර්ෂයේ අවසන් වීමට නියමිතව තිබෙනවා. එම බදු ගිවිසුම් සමාලෝචනය කොට වතු හිමියන්ගේ, සේවකයන්ගේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂාවන පරිදි හා එම වතුවලින් එන ඵලදායීතාවය විශ්ලේෂණය කර එම ගිවිසුම් සමාලෝචනය කිරීමට අමාත්‍ය මණ්ඩලය විසින් නිලධාරී කමිටුවක් පත් කර තිබෙනවා.
19. ක්‍රීඩා
ජාතික හා ජාත්‍යන්තර මට්ටමේ ජයග්‍රහණ දිනා ගැනීම වෙනුවෙන් ක්‍රීඩක, ක්‍රීඩිකාවන්ගේ පුහුණුවට හා නිරෝගි සම්පන්න ජීවිතයක් වෙනුවෙන් පොදු ජනතාව තුළ ක්‍රීඩා සංස්කෘතියක් ගොඩනැඟීමට අවශ්‍ය පොදු යටිතල පහසුකම් සහ නිපුණතා සහිත විනිසුරුවන් හා පුහුණුකරුවන්ගෙන් සමන්විත මානව සම්පත ගොඩනැඟීම කෙරෙහි අප අවධානය යොමු කරනවා.
- ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන්ගේ දක්ෂතා ජාත්‍යන්තර මට්ටමට ඔසවා තැබීම සඳහා, ක්‍රීඩා විද්‍යාත්මක ක්‍රමවේද, ශාරීරික යෝග්‍යතා පුහුණුව, පෝෂණ උපදේශන, ක්‍රීඩා වෛද්‍ය සේවා සහ මානසික සූදානම් කිරීමේ පහසුකම් ලබාදීමට ජාතික ඉහළ කාර්යසාධන මධ්‍යස්ථානයක් (National High Performance Center) පිහිටුවනවා. මෙහි මුල් අදියර ටොරින්ටන් ක්‍රීඩාංගනය ආශ්‍රිතව ආරම්භ කෙරෙන අතර දෙවන අදියර දියගම ක්‍රීඩා සංකීර්ණය තුළ ස්ථාපිත කිරීම සඳහා රු. මිලියන 300 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- සුගතදාස ජාතික ගෘහස්ථ ක්‍රීඩා සංකීර්ණය සංවර්ධනය කිරීම හා නවීකරණය කිරීම, අවශ්‍ය කරන ක්‍රීඩා උපකරණ මිලදී ගැනීම හා සුගතදාස ජාත්‍යන්තර ක්‍රීඩාංගනයේ කෘත්‍රිම ධාවන පථය ඉදිකිරීම සඳහා රු. මිලියන 1,500 ක ප්‍රතිපාදන වෙන් කර තිබෙනවා.
- පාසල් සිසුන්ගේ සහ තරුණ ප්‍රජාවගේ ක්‍රීඩා කුසලතා ඉහළ නැංවීමටත්, වැඩිහිටි පරපුර ක්‍රීඩා ක්ෂේත්‍රයන් සඳහා යොමුකිරීමේ අරමුණෙන් ක්‍රීඩා සංස්කෘතියක් ස්ථාපිත කිරීම සඳහා රු. මිලියන 2,500 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- උතුරු මැද, උතුර සහ නැගෙනහිර පළාතට ජාත්‍යන්තර මට්ටමේ ක්‍රීඩා පහසුකම්වල ප්‍රවේශය ඉහළ නැංවීම සඳහා අනුරාධපුර ක්‍රීඩා සංකීර්ණයේ මීටර් 400 කෘත්‍රිම ධාවන පථය ඇතුළු ඉදිකිරීම් සඳහා දැනට වෙන් කර තිබෙන රු. මිලියන 50, රු. මිලියන 1,000 දක්වා ඉහළ නැංවීමට යෝජනා කරනවා.
- ජාතික මට්ටමේ ඉහළ ක්‍රීඩා දක්ෂතා දක්වන පාසල් ළමුන්ගේ අනාගතය සුරක්ෂිත කිරීම සඳහා පුද්ගලික හා රාජ්‍ය විශ්වවිද්‍යාල සඳහා වන ප්‍රවේශයන් ඉහළ නැංවීමට හා රැකියා අවස්ථාවන් ලබාදීමට රාජ්‍ය හා පෞද්ගලික අංශය දිරිගැන්වීම් සිදුකරනවා.
- ජාත්‍යන්තර තරගවල දී රන් පදක්කම්ලාභීන් වෙනුවෙන් ඇගයීම් දීමනා ලෙස ඔලිම්පික් රන් පදක්කමක් වෙනුවෙන් රු. මිලියන 100 ක් ද, ලෝක මළල ක්‍රීඩා උළලේ රන් පදක්කමක් වෙනුවෙන් රු. මිලියන 100 ක් ද, පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය රන් පදක්කමක් වෙනුවෙන් රු. මිලියන 75 ක් ද, ආසියානු රන් පදක්කමක් වෙනුවෙන් රු. මිලියන 50 ක් සහ සාර්ක් රන් පදක්කමක් වෙනුවෙන් රු. මිලියන 15 ක් බැගින් ද ලබා දීමට යෝජනා කරනවා. මීට අනුරූපී වන පරිදි එම තරගවල රිදී හා ලෝකඩ පදක්කම් සහ සෙසු ජාත්‍යන්තර තරග වෙනුවෙන් ද ඇගයීම් දීමනා ලබාදීමට යෝජනා කරනවා.
- තරුණ-තරුණියන් දේශපාලන හා ප්‍රජා නායකත්වය සඳහා පුහුණු කිරීම හා ප්‍රාදේශීය හා ජාතික මට්ටමේ තීරණ ගැනීමේ ක්‍රියාවලියට සම්බන්ධ කරවීම අරමුණු කර ගනිමින් තරුණ දේශපාලන නායකත්ව ඇකඩමියක් රු. මිලියන 208 ක ඇස්තමේන්තුගත වියදමකින් ස්ථාපිත කිරීම සඳහා 2027 වර්ෂයට රු. මිලියන5 ක් වෙන් කර තිබෙනවා. තව ද තරුණ අංශයේ නවෝත්පාදන දිරිමත් කිරීම සඳහා පර්යේෂණ හා සංවර්ධන කටයුතු සඳහා රු. මිලියන 45 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
මෙම යෝජනා ද ඇතුළත්ව 2027 වසර සඳහා තරුණ කටයුතු හා ක්‍රීඩා අංශයේ සංවර්ධන කටයුතු වෙනුවෙන් රු. මිලියන 8,500 ක ආයෝජනයක් වෙන් කර තිබෙනවා.
20. සමාජ ආරක්ෂණය හා සවිබල ගැන්වීම
සමාජ සංවර්ධනය සහ සමාජ ආරක්ෂණය සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රී ලංකාව අත්කරගෙන ඇති ජයග්‍රහණ බොහෝ සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට සාපේක්ෂව ඉහළ මට්ටමක පවතිනවා. එහෙත්, ගෘහස්ථ ජනගහන සංයුතියේ සහ සමාජ ගතිකත්වයේ සිදුවන සැලකිය යුතු වෙනස්කම් හේතුවෙන් රට තුළ නව අභියෝග රැසක් මතුවෙමින් පවතිනවා. විශේෂයෙන්ම, ගෘහස්ථ සාමාජික සංඛ්‍යාව අඩුවීම, වයස්ගත ජනගහනය ඉහළ යාම සහ කාන්තා ශ්‍රම බලකා සහභාගීත්වය පහළ මට්ටමක පැවතීම මේ අතර ප්‍රධාන වේ.
- ආර්ථික අපහසුතා අවම කිරීම සඳහා, දුප්පත් සහ අන්ත දුප්පත් කාණ්ඩයන්ට අස්වැසුම ප්‍රතිලාභ තවදුරටත් ලබා දෙමින් ඔවුන්ගේ සමාජ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීමට 2027 වසරේ දී අස්වැසුම ඇතුළු සමාජ ආරක්ෂණ දීමනා සඳහා රු. බිලියන 230 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- වකුගඩු රෝගීන් සඳහා ලබා දෙනු ලබන මාසික දීමනාව රු. 10,000 සිට 12,500 දක්වා රු. 2,500 කින් වැඩි කරනවා.
- ආබාධ සහිත පුද්ගලයන් සඳහා ලබා දෙන මාසික දීමනාව රු. 10,000 සිට රු. 12,500 දක්වා රු. 2,500 කින් වැඩි කරනවා.
- දිළිඳුකම තුරන් කිරීම සඳහා ප්‍රමුඛ අවධානය යොමු කරමින්, ප්‍රජා ශක්ති ජාතික ව්‍යාපාරය යටතේ, ඒකාබද්ධ ග්‍රාමීය සංවර්ධන වැඩසටහන දිවයින පුරා ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා රු. මිලියන 25,000 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- ආසියානු සංවර්ධන බැංකුවේ සහ ලෝක බැංකුවේ අරමුදල් සපයන ව්‍යාපෘතිවල සහය ඇතිව සවිබල ගැන්වීමේ නියමු ව්‍යාපෘතියක් ක්‍රියාත්මක කළ අතර, විභවතාවය සහිත, සුදුසුකම්ලත් පවුල් ක්‍රමානුකූලව සවි බලගැන්වීමේ වැඩසටහන සඳහා රු. මිලියන 4,500 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- අවදානමට ලක් වූ දරුවන්ගේ ආරක්ෂාව, සෞඛ්‍යය, අධ්‍යාපනය සහ මානසික යහපැවැත්ම තහවුරු කිරීම අරමුණු කරගනිමින් පවුල කේන්ද්‍ර කරගත් ප්‍රවේශයක් හරහා දරුවන්ගේ පරිපූර්ණ පෞරුෂ සංවර්ධනය වෙනුවෙන් රු. මිලියන 182 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- අවදානමට සහ ආපදාවන්ට ගොදුරු වූ දෙමාපියන් අහිමි දරුවන් කේන්ද්‍ර කරගත් විකල්ප රැකවරණ ව්‍යුහයක් සඳහා රු. මිලියන 102 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- ආබාධ සහිත තැනැත්තන් වෙනුවෙන් සෑම අමාත්‍යාංශයක, දෙපාර්තමේන්තුවක සහ ප්‍රධාන රාජ්‍ය ආයතනයක ආබාධිතතා අන්තර්කරණ කේන්ද්‍රස්ථානයක් (Disability Inclusion Focal Point) ස්ථාපිත කරනවා.
- ආබාධ සහිත තැනැත්තන්ගේ එදිනෙදා ජීවිතය පහසු කිරීම සඳහා අවශ්‍ය තාක්ෂණික උපකරණ, වෛද්‍ය හෝ වෙනත් පහසුකම් සපයා ගැනීමට හැකියාවක් නොමැති පිරිසට එම පහසුකම් සලසා දීම සඳහා රු. මිලියන 150 ක මුදලක් ආබාධිත තැනැත්තන් සඳහා වන ලේකම් කාර්යාලය යටතේ වෙන් කර තිබෙනවා. මෙම වැඩසටහන ජනාධිපති අරමුදල හා වෙනත් ආයතන සමඟ සම්බන්ධීකරණයෙන් වඩාත් පුළුල්ව ක්‍රියාත්මක කිරීමට යෝජනා කරනවා.
- ප්‍රවේශ විය හැකි ඩිජිටල් රාජ්‍ය සේවා ස්ථාපිත කිරීම එනම් සියලු රාජ්‍ය ඩිජිටල් සේවා W3C ප්‍රවේශ පිරිවිතරවලට අනුව සැකසීමට පියවර ගැනීම අනිවාර්ය කරනවා.
- ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ නියෝගය ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාවට නැංවීම සහ රටේ වයස්ගත සහ අබාධිත සහිත තැනැත්තන්ගේ සංචලන අවශ්‍යතා සැලකිල්ලට ගනිමින් රාජ්‍ය ආයතන තුළ භෞතික ප්‍රවේශය සහතික කිරීම සඳහා වැඩසටහනක් Clean Sri Lanka මඟින් ක්‍රියාත්මක කිරීමට රු. මිලියන 1,000 ක් වෙන් කිරීමට යෝජනා කරනවා. තවදුටත් අවශ්‍යතාව ඉල්ලුම් කරන සෑම ආයතනයකටම ප්‍රතිපාදන ලබා දීම සහතික කරනවා.
- ජාතික වැඩිහිටි ලේකම් කාර්යාලය යටතේ පවතින ‘පන්නල වෙල්කම් විලේජ්’ වැඩිහිටි නිවාසය ආදර්ශමත් වැඩිහිටි රැකවරණ මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස සංවර්ධනය කිරීමට රු. මිලියන 100 ක වෙන් කර තිබෙනවා.
- ‘රිදියගම කලන රැඳවුම්’ නිවාසයේ නිවාස අහිමි, යාචක පුද්ගලයන් සඳහා නව වාට්ටු හතරක් සහ අපජල කළමනාකරණ පද්ධතියක් ඉදිකිරීමට රු. මිලියන 75 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- ආබාධ සහිත දරුවන් සඳහා දිවා සුරැකුම් මධ්‍යස්ථාන ඉදි කරන අතර ආබාධිත සහිත දරුවන් සඳහා ප්‍රවාහන පහසුකම් සැපයීමට රු. මිලියන 200 ක් වෙන් කර තිබෙනවා.
- රාජ්‍ය නොවන ආයතන මඟින් පවත්වාගෙන යනු ලබන ආබාධ සහිත තැනැත්තන් රැකබලා ගැනීමේ මධ්‍යස්ථානවල මූලික අවශ්‍යතාවන් සපුරාලීම වෙනුවෙන් රාජ්‍ය අනුග්‍රහයක් දැක්වීම සඳහා රු. මිලියන 100 ක් වෙන් කිරීමට යෝජනා කරනවා.
- අධි ධාරිතාවෙන් යුත් ළමා නිවාස සඳහා පහසුකම් සැලසීම රු. මිලියන 500 ක් වෙන් කිරීමට යෝජනා කරනවා.
විදෙස්ගත ශ්‍රී ලාංකිකයින්
- විදේශගත ශ්‍රී ලාංකිකයන් සහ ඔවුන්ගේ දුවාදරුවන්ගේ දැනුම හා හැකියාව මෙන්ම මව්බිමට තිබෙන බැඳීම රටේ අනාගත සංවර්ධන ගමනට සම්බන්ධ කරගැනීම සදහා අප නව ප්‍රවේශයක් ගත යුතු වෙනවා. ඒ අනුව, ශ්‍රී ලංකීය සම්භවයක් සහිත විදේශගත ප්‍රජාවගේ දෙවන හා තුන්වන පරම්පරාවන් වෙනුවෙන් “ගෝලීය ශ්‍රී ලාංකික උරුම පුරවැසි” වැඩසටහනක් හඳුන්වා දීමට අප යෝජනා කරනවා. ඒ අනුව, ද්විත්ව පුරවැසිභාවය ඉල්ලුම් කරන අයදුම්කරුගේ කලත්‍රයාට, දූදරුවන්ට මෙන්ම තුන්වන පරම්පරාවේ දරුවන්ට කිසිදු ගාස්තු අයකිරීමකින් තොරව ද්විත්ව පුරවැසිභාවය ලබාදීමට අප යෝජනා කරනවා.
- විදේශගත ශ්‍රමිකයන්ගේ නිවාස අවශ්‍යතා සපුරාලීම සඳහා රු. ලක්ෂ 50 ක් දක්වා වූ ඉහළ සහන සහිත නිවාස ණය යෝජනා ක්‍රමයක් ක්‍රියාත්මක කරනවා. මෙම යෝජනා ක්‍රමය යටතේ, රු. ලක්ෂ 30 ක් දක්වා 10% ක පොළී සහනාධාරයක් ද ඉතිරි රු. ලක්ෂ 20 සඳහා 5% ක පොළී සහනාධාරයක් ලබා දීමට කටයුතු කරනවා.
පළමු රු. ලක්ෂ 30 සඳහා 6% ක දායකත්වයක් රජය විසින් ද, 4% ක දායකත්වයක් ශ්‍රී ලංකා විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යාංශය විසින් ද ඉතිරි රු. ලක්ෂ 20 සඳහා 3% ක දායකත්වයක් රජය විසින් ද, 2% ක දායකත්වයක් ශ්‍රී ලංකා විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යාංශය විසින් ද දැරීමට යෝජනා කරනවා.
මෙම පොළී සහනාධාර යෝජනා ක්‍රමය ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා 2027 වර්ෂයේ දී රජයේ දායකත්වය ලෙස රු. මිලියන 1,000 ක මුදලක් වෙන් කිරීමට යෝජනා කරනවා.